Tüm Kamu Yapıları Yarışmayla Projelendirilmeli

[Omer Yilmaz]

Fazla söze gerek yok, sadece başlık bile derdini anlatmaya yetiyor.
Arkitera Mimarlık Merkezi olarak bu kapsamda bir kampanya başlatmayı planlıyoruz. Hatta bu mesajla başlattık bile.

Böyle bir kampanya ile yola çıkarken neler yapılabilir? Neler yapılmalı?

[MrT]

Öncelikle bu fikre tamamen katıldığımı ve desteklediğimi söylemek istiyorum. Neler yapmak gerekiyorsa da yapalım diyorum
Başlangıç olarak "Ne tür kamu yapıları yapılıyor?" bunun listesini çıkartmak ve bunların yatırımcı kuruluşlarının nereler olduğunu belirlemek ilk adım olabilir.

[atek]

Merhabalar,
Ben de sonuna kadar destekliyorum bu kampanyayı.Tüm kamusal yapılar yarışmalarla projelendirilmeli ve uzman bir jurinin seçiminden sonra uygulamaya geçirilmelidir bence. Yalnız benim şu anda bu işlerin nasıl yürüdüğünü bilmeyen biri olarak bir ricam olacaktı, acaba bu konuda biraz daha geniş bilgi verebilir misiniz? Yani şu anda projesi yarışmayla belirlenen kamu yapıları da var mı, yoksa bunlar yapılması için kimlere nasıl veriliyor? Saygılarımla

[Pınar Gökbayrak]

Yurtdışından bir örnek olarak İspanya'nın bu modeli nasıl kurduğu incelenebilir. Mansilla+Tuñón'un konuşmacı olduğu Arkimeet konferansına gelenler hatırlayacaklardır; 2007 yılının taze Mies Ödüllü iki mimarı, kariyerlerini ve genç mimarlar olarak rüştlerini ispat edebilmelerini, ülkelerinde kamu yapıları için açılan yarışmalara borçlular demek çok da yanlış olmaz diye düşünüyorum.

[gün]

Orijinal metin Omer Yilmaz tarafından gönderilmiş

Fazla söze gerek yok, sadece başlık bile derdini anlatmaya yetiyor.
Arkitera Mimarlık Merkezi olarak bu kapsamda bir kampanya başlatmayı planlıyoruz. Hatta bu mesajla başlattık bile.

Böyle bir kampanya ile yola çıkarken neler yapılabilir? Neler yapılmalı?

4734 ve ikincil mevzuatının bu doğrultuda değiştirilmesine çalışmalı...

[Omer Yilmaz]

Orijinal metin gün tarafından gönderilmiş

4734 ve ikincil mevzuatının bu doğrultuda değiştirilmesine çalışmalı...

Buna katılmamak elde değil.

Herhalde ilk olarak kamuoyu oluşturulmalı.

[gün]

Orijinal metin Omer Yilmaz tarafından gönderilmiş

Buna katılmamak elde değil.

Herhalde ilk olarak kamuoyu oluşturulmalı.

Medyadan başlamak lazım. Gerçi Arkitera'da başlık olarak çıksa medyada dikkate alan mutlaka olur. Takip ediliyor çünkü...

[Metin Karadağ]

"Kamusal Yapı" derken...

Programdan sonra Ömer Kanıpak sorduğunda Mansilla-Tounon, (Hangisi hangisiydi şimdi tam olarak hatırlamıyorum..) "AB'ye girmeden önce İspanya'da yasalarda yapılan düzenleme ile "mülkiyeti özel bile olsa" kamu kullanımına açık tüm yapılar kamusal yapılar olarak değerlendirilip projeleri uluslararası yarışmalar ile yapılabiliyor..." diye açıklamada bulunmuştu.

Daha önce buralarda bir yere daha not etmiştim...

[MrT]

Kabul edilebilir, kapsayıcı bir tanım.

[MrT]

Güzel fikirler ve öneriler geliyor. Umarım burası daha da alevlenir ve burdan çıkan ateşle gerekli yerlere ulaşılabilir. Bu konuda her tür katkıya hazırım.

[Ömer Kanıpak]

Bu konu ile taze taze daha dün Mansilla+ Tunon ikilisi ile görüştüm Barcelona'daki ödül töreni sonrasında. Luis bize ilgili yasalari ve düzenlemeleri yollayacak ve bu yasaları çevirterek işe başlayacağız. Luis'in ifadesi ile söylüyorum. "İspanya'da ortalama her gün bir yarışma açılıyor, biz ise 10 yarışmadan ancak 1'ini kazanabiliyoruz. Ama müşterilermizin çok büyük bir kısmı şahıslar veya özel şirketler değil"

Çözüm basit aslında. Türkiye'deki Kamu İhale Kanunu'nun tersten işlemesi lazım. Kamu İhale Kanunu, yapılara inşaat olarak bakar sadece. Bu nedenle de malzeme, üretim üzerinden ihale yapılır. En ucuza yapacak ve yeterliliğe sahip inşaat firması (müteahhit) işi almak için çabalar. Aldıktan sonra da istediği mimara (bu kendi içindeki bir mimar da olabilir) projeyi yaptırır. İhale eden kamu kurumu da nasıl bir bina ile karşılaşacağını bilmez ya da önce bir avan proje yaptırıp öyle katılır. Herşeyden önce bu süreç tersine çevrilmeli. Binanın sahibi (işletmeci kuruluş) brief'i hazırlamalı. Bu brief'e göre proje yarışması açılmalı. Projeyi kazanan mimar ve işveren kurum sonrasında inşaat ihalesini açmalı. Şimdiki durumda utanç verici bir süreç işleniyor ve mimarlarımızın hiç buna sesi çıkmıyor. O da şu ki, neredeyse tüm kamu projelerinde mimarların işvereni müteahhitler... Ayrıca kamu yapılarında kamu (yani halkın) hiç bir etkisi olmadığına da dikkatinizi çekerim. Örnek olarak şu anda devam eden Marmaray İstasyonlarını bir araştırın isterseniz. Her gün binlerce insanın kullanacağı bu istasyonların tasarımının nasıl olacağını merak etmiyor musunuz?

[gün]

Orijinal metin Ömer Kanıpak tarafından gönderilmiş

Bu konu ile taze taze daha dün Mansilla+ Tunon ikilisi ile görüştüm Barcelona'daki ödül töreni sonrasında. Luis bize ilgili yasalari ve düzenlemeleri yollayacak ve bu yasaları çevirterek işe başlayacağız. Luis'in ifadesi ile söylüyorum. "İspanya'da ortalama her gün bir yarışma açılıyor, biz ise 10 yarışmadan ancak 1'ini kazanabiliyoruz. Ama müşterilermizin çok büyük bir kısmı şahıslar veya özel şirketler değil"

Çözüm basit aslında. Türkiye'deki Kamu İhale Kanunu'nun tersten işlemesi lazım. Kamu İhale Kanunu, yapılara inşaat olarak bakar sadece. Bu nedenle de malzeme, üretim üzerinden ihale yapılır. En ucuza yapacak ve yeterliliğe sahip inşaat firması (müteahhit) işi almak için çabalar. Aldıktan sonra da istediği mimara (bu kendi içindeki bir mimar da olabilir) projeyi yaptırır. İhale eden kamu kurumu da nasıl bir bina ile karşılaşacağını bilmez ya da önce bir avan proje yaptırıp öyle katılır. Herşeyden önce bu süreç tersine çevrilmeli. Binanın sahibi (işletmeci kuruluş) brief'i hazırlamalı. Bu brief'e göre proje yarışması açılmalı. Projeyi kazanan mimar ve işveren kurum sonrasında inşaat ihalesini açmalı. Şimdiki durumda utanç verici bir süreç işleniyor ve mimarlarımızın hiç buna sesi çıkmıyor. O da şu ki, neredeyse tüm kamu projelerinde mimarların işvereni müteahhitler... Ayrıca kamu yapılarında kamu (yani halkın) hiç bir etkisi olmadığına da dikkatinizi çekerim. Örnek olarak şu anda devam eden Marmaray İstasyonlarını bir araştırın isterseniz. Her gün binlerce insanın kullanacağı bu istasyonların tasarımının nasıl olacağını merak etmiyor musunuz?

Utanç verici bir süreç yaşandığı fikrine katılmıyorum. Sadece eksiklikler var...
4734'ün 23. maddesi der ki:

Tasarım Yarışmaları
MADDE 23. - İdareler gerekli gördükleri mimarlık, peyzaj mimarlığı, mühendislik, kentsel tasarım projeleri, şehir ve bölge plânlama ve güzel sanat eserleri ile ilgili bir plân veya tasarım projesi elde edilmesine yönelik olarak, ilgili mevzuatında belirlenecek usul ve esaslara göre rekabeti sağlayacak şekilde ilân yapılmak suretiyle, jüri tarafından değerlendirme yapılmak üzere ödüllü veya ödülsüz yarışma yaptırabilir.

Sorun burada başlıyor. Yani idarelerin inisiyatifi nerede başlıyor. İstemezse pekala da yarışma açmayabiliyor.

Diğer taraftan, her kamu yapısının tasarım projesinin yarışma ile elde edilmesi de kamu yatırımlarını durma noktasına getirebilir, ya da hadi abartmayım süreci oldukça yavaşlatabilir.

Bundan dolayı ne tür kamu yapılarının yarışma ile elde edileceği, ya da hangi idarelerin binalarının yarışma ile elde edileceği gibi sınırlar ve kıstaslar konmak zorundadır.

Kanun ve Yönetmelik'de böyle bir düzenleme yapıldığı takdirde, idare söz konusu sanat-eğitim-sağlık vs yapısının projesini yarışma sonucu elde etmek zorunda kalırken, baraj, köprü, fabrika vs gibi yapıların projelerini daha hızlı bir şekilde elde eder, diye düşünürüm...

[ninlil]

Tüm kamu yapıları mimari projelerinin yarışma ile elde edilmesi çok süper bir fikir!
Bildiğim kadarıyla "Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği"nin Madde 5-c fıkrasının bir bölümünde şöyle bir hüküm var;
"...Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz..."
Bütün 4734 sayılı yasaya tabi idareler bu yönetmeliğe göre ihale yapmak zorundadırlar. Uygulamada yasaya karşı hile kullanma yöntemleri yine yasanın içinde, idare "uygulama projeleri" olmadan ihale yapabiliyor...doğal afet yapısı olduğunu iddia ederek yapı yapabiliyor...vs vs.
Bunu önlemek için bu madde değişikliği şöyle olabilir;
c) Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve "Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı, Mühendislik, Kentsel Tasarım
Projeleri, Şehir ve Bölge Planlama ve Güzel Sanat Eserleri Yarışmaları Yönetmeliği"ne uygun olarak elde edilmiş uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz.

Yarışma ile proje elde edilmeden idare ihale yapamayacağından şimdiki tuhaf süreç de tersine çevrilebilir.

Elbette bu eklemeye bağlı bir çok madde etkilenebileceğinden tüm mevzuatın gözden geçirilmesi de gerekbilir..

[Omer Yilmaz]

Mevzuat ve değişiklikleri tabi ki ilk konuşmamız gerekenler...
Ama sadece mevzuat değişiklikleri üzerine yoğunlaşarak düşünmemiz süreci tıkayabilir.

Çeşitli iletişim projeleri geliştirilebilir. Ben aklıma gelen bir kaç öneriyi sıralamak isterim:
Mümkün olduğunca çok yarışma açılması en çok gençlerin önünü açar. Bu işe ilk olarak sahip çıkması gerekenler de gençler bana sorarsanız. Yarışma kültürü içinden gelen neslin de gönülden destek olacağına da kuşkum yok. Ama gençler için bo bol yarışma açılmasından daha iyi ne olabilir ki. Hal böyleyken bu kampanyayı genç nesil var etmeli. Mevcut yarışmalara teslim edilen projelerin bir tarafında geliştirilecek bir marka ("NARO", "Dünya Türk Olsun" benzeri) yer alabilir. Ne kadar çalışır bilemiyorum. Ama denenebilir.

Biz bannerlar, emailler, haber ve söyleşiler ile biraz gündeme oturtmaya çalışırız.

Bir poster yarışması açabiliriz forum üzerinde. Kazanan bastırılır ve bizim düzenli olarak giden postalarımızla geniş çevrelere dağıtılır.

[ncc]

ne gerek var efendim, ne gerek var...
sanki yapılanlardan daha mı iyisini bulacağız...

bizim ülkemizin, şehrim istanbul'un uluslararasını geçtim, ulusal çapta bile bir tasarım yarışması açılmaksızın yüzlerce yapıya, inşaata tonlarca para harcamasını; işini bilen dostların şirketlerin kişisel kayırmalarla para kazanmasını engellemek isteyen kötü niyetli insanlarsınız sizler.
Layık değildir, uluslararası mimarların çalışmalarına bu topraklar ya da kendi mimarlarımızın yabancı mimarlarla rekabet edemeyeceklerinden rezil olmayalım diye yarışma açmıyoruz, anlamıyorsunuz...

ne gerek vardır ki efendim...
alın size başka bir neden daha
bakın bir proje yarışması açsanız simdi en az 6 ay ila bir sene sürer ...
tabi sonucunda derece alan projelerden uygun olanının (bakınız birinci olan demiyorum zira her birinci proje bazen uygun olamayabilir) toplum tarafından tartışılarak kabullenilmesi ve sivri bulunan yanlarının törpülenmeside bir 6 ay sürse...
Elbette bunu daha uygulama projelendirmesi, teknik detay çözümü var... bakın daha inşaatından bürokratik prosedür ve ihalelelrinden söz etmiyorum bile bunlarda inşaat dahil 2-2.5 yıl sürse; toplayınız efendim ne kadar etti yaklaşık 3.5 - 4 yıl değil mi...

Şimdi ülkemde ortala bir hükümet ömrünün tamamından,hatta zaman zaman daha fazlası bi süreden söz ediyoruz. Böyle bir süreçte ülkeme, şehrime imzasını atmak isteyen "seçilmiş" yöneticilerime zaman kaybettirecek (!) tüm süreci şeffaf olarak gelişecek ve neredeyse her kısmında sivil insiyatifin karar mekanizmalarında yer alacağı bir sisteme ne gerek vardır, sorarım size değil mi efendim?...
hem diğer bir can alıcı noktada, böyle katılımı arttırıp süreci uzatalımda bizim başlattığımız projeyi bir sonraki hükümete, belediye başkanına mı mal edelim mantığıdır. Sonra mazallah ne yazarız şehrimin demir billboardlarla örülmüş duvarlarına, köprülerine, sokaklarına...

Sonra bu mantıkla ülkemi, şehrimi sorduğunuzda simge yapısı diye bir japonların yaptığı köprüler birde doğu romalılardan kalma kız kulesi cıkıverir karşıma, bunca gecen yıl, kurulan iki devlet, koskoca bir cumhuriyet dönemi sonuda... Var olan bir kaç nadide örneğide yıkmak istemek cabası...

aynı kafayla devam efendim, devam...