Biz bu Dil Devrimi'ni niye yaptık?

[architurk]

Çoğumuz, sorulsa, Atatürk'ün izindeyiz ve devrimlere saygılıyız. Peki öyleyse, madem...

- Büyük harf kullanmadan da yazabiliyorduk (Bildiğiniz üzere Arapça harflerinde büyük küçük ayrımı yoktur)

- Noktadan başka noktalama işareti kullanmaya gerek yoktu (Foruma gönderilen mesajlarda virgül, soru işareti, ünlem işareti kullanımı o kadar az ki! Arapça yazımda, esasında noktalama işareti yok)

- Sesli harfler o kadar da önemli değildi (madem 2 3 harften "tasarruf" ederek, tmm, mrb, nsln şeklinde de anlaşabilecektik... Günümüz Arapça'sında da bildiğim kadarıyla bazı sesli harfler yazılmıyor, göz aşinalığı okunuyor bazı şeyler. Örneğin mrkz yazılıyor, merkez okunuyor)

- Ö, ı, ü, ğ gibi Türkçe'ye özgü harfleri o, i, u, g olarak yazsak da olacaktı.


...köklü bir geçmişten kopma pahasına Dil Devrimi'nin yapılmasına ne gerek vardı?


esemes ya da emesen Türkçesi, farkettiniz mi bilmem, öykünmeye ve taklit etmeye çalıştığı bilişim toplumundan çok, Türkçe'yi okuyup yazmaya uygun olmadığı ve bu yüzden ilerlemenin önünde engel olarak görüldüğü için değiştirilen sistemin izlerini taşıyor.

[architebu]

Efendim; Arap alfabesinin kullanım GELENEKLERİ ve KURALLARI ile Latin alfabesinin Türkçe yazımındaki KURALSIZ kullanımları ve HOYRATLIKLARI nasıl benzettiğinizi ve ilişki kurduğunuzu anlamak güç... Yani sizin değişinizle msn ve sms gençliği dil devrimini önemsemiyor olabilir... Ama dil devriminde ne yapıldığını bilmek önemli... Dil devriminde toplumun konuştuğu dil değiştirilmedi efendim; sadece konuştuğu dili yazarken hangi alfabeyi kullanacağı değiştirildi... Çok yanlış bir genel yaklaşım mevcut; sanki dil devriminden önce Arapça vardı, dil devrimi yapıldı Türkçe geldi... Yok efendim öyle birşey... Türkçe vardı gene Türkçe devam etti... Yani dilimizin gerek yazarken gerekte konuşurken yanlış kullanılması dil devrimiyle doğrudan alakalı değildir... Arap alfabesi kullanılmaya devam etseydi veya Kiril alfabesi hatta Japon alfabesi kabul edilseydi bile bu HOYRAT kullanımlar olmayacaktı diyemeyiz... Keza bu Latin alfabesi için de geçerli olduğu için bu YANLIŞ kullanımlar günümüzde çok fazla bir şekilde olmakta... Yani bu doğrudan alfabeyle alakalı bir konu değildir... İsterseniz ben dünyadaki bütün alfabeleri kullanarak "naber, tmm, mrkz, geliorum, iyim vs" yazabilirim... Eğer siz de bu alfabeleri okumayı biliyorsanız okurken ağzınızdan aynen biraz önce okuduğunuz şekilleri çıkacaktır... yani msn ve sms lerde sıkça karşılaşılan, bozuk ve ne olduğu belli olmayan kullanımlar bir dili bozmaktan başka birşey değildir... "Dilin bozulması; devrimi geriye çevirmek değil de nedir?" derseniz; o zaman sizin dil devriminin ne olduğunu tam olarak idrak edememiş olanlardan ve dediğim gibi dil devriminden önce sanki bu toplum Arapça konuşuyormuş gibi sananlardan birisi olduğunuzu düşüneceğim... Tekrar vurgulamakta fayda var... Dil devriminde toplumun dili değil sadece kullandığı alfabe değiştirilmiştir... Günümüzde karşılaştığımız YANLIŞ ve HOYRAT kullanımlar ise doğrudan dilin bozulmasıdır... Alfabeyle herhangi bir alakası yoktur... Dil devrimi dilin oluşmasıyla alakalı bir olgu değildir... Kullanımına yönelik bir metodun değiştirilmesidir...

[architurk]

İlk mesajın yazılma sebebi, (sizin de bahsettiğiniz) dilin bozulmasına ve bu bozulmaların "ilginç ve ironik bir şekilde" Arap elifbe'sinden Latin abece'sine geçiş nedenleriyle neredeyse birebir fakat tersine örtüşmesine dikkat çekmek içindir. Yani o gün şikayet edilen ve (köklü gelenekten kopmak, yani dedemizin yazdığını okuyamamak pahasına) elifbe'den abece değişimine neden olan hemen ne varsa bugün başka yollardan geri dönmektedir.

Yazının başlığına aldanıp* olayı biraz genişten almışsınız ve bir güzel içinizi dökmüşsünüz sanırım; ama ne devrimden önce Arapça konuşulduğu ne de Dil Devriminin yanlış olduğu iddiasındayız. Farkettiyseniz hep yazıma yönelik eleştirilere yer verilmiştir.

Anafikir şudur: bugün gelinen noktada (sesliharfsizleştirme, noktalamama, büyük-harf-kullanmama, Türkçe'ye-özgü-harfleri-törpüleme gibi) bozulma ironik bir şekilde bizi Dil Devrimi öncesi zamana götürmektedir. Bilişim toplumunun gerek şartı ve doğal sonucu gibi anlaşılan bu tür bilinçli yapıbozumculuğa başka yerlerden benzerliklere dikkat çekerek farklı bir gözle bakılmasını istedik, hepsi bu!



*"Devrimi niye yaptık?" demek "devrimi geri alalım" demek değildir, okuyana bugün geldiğimiz nokta ile çıkış amaçlarımızı sorgulatmaktır. Düzanlamıyla anlaşılmamalıdır, ironiktir. Zaten yazı devrimi değil bugün gelinen noktayı sorgulamaktadır.

[architebu]

Orijinal metin architurk tarafından gönderilmiş

Anafikir şudur: bugün gelinen noktada (sesliharfsizleştirme, noktalamama, büyük-harf-kullanmama, Türkçe'ye-özgü-harfleri-törpüleme gibi) bozulma ironik bir şekilde bizi Dil Devrimi öncesi zamana götürmektedir. Bilişim toplumunun gerek şartı ve doğal sonucu gibi anlaşılan bu tür bilinçli yapıbozumculuğa başka yerlerden benzerliklere dikkat çekerek farklı bir gözle bakılmasını istedik, hepsi bu!

Böyle bir yorum yapıyorsanız lütfen bahsettiğiniz zamana (yani Türkçe'nin Latin alfabesiyle değil Arap alfabesiyle yazıldığı zaman) ait bozulmalardan örnekler veriniz... Ki biz de görelim... Ayrıca bu örneklerin -varsa- sizin dikkat çekmek istediğiniz konuyu çürüteceğini de belirtmek isterim... Ne yani o zaman da bilinçli bir şekilde Arap alfabesiyle yazılan Türkçe bozulmaya çalışılıyordu da başka bir alfabeyle benzerlikler mi kurulmaya çalışılıyordu... Sizin çıkarımınızdan bu sonucu anlamak hiç te zorlayarak yaptığım bir şey değil...

Bu arada ironiden bahsetmişsiniz... Kusura bakmayın ama ilk mesajınızda böyle bir ironi olduğunu söylemeye çalıştığınıza dair tek bir belirti dahi yok... Hani aramızda önceden bu konu hakkında tartışmışız da; siz önceden bu ironiden bahsetmişsiniz de sonradan belirtmeye gerek duymamışsınız gibi bir giriş yapmışsınız konuya... Madem bu ironiye dikkat çekerek konuya farklı bir gözle bakılmasını istediniz, o zaman ironi olarak gördüğünüz konuyu da ilk mesajınızda belirtseymişsiniz... Dediğim gibi buna dair tek bir ipucu dahi yok... İnsanların sizin kafanızdaki ironileri siz belirtmeden anlamasını, ondan sonra da bu ironilere göre konuya başka bir gözle bakmasını beklemek "çok susadım" diye düşünürken yoldan geçen birisininin size su getirmesini beklemenize benziyor... İkisi de olaydı ne güzel olurdu değil mi...

[ayasofya]

Rica ediyorum olup olmadık yerlerde (...) kullanıp durmayın.
Okuyamadım yazdıklarınızı.

Hem de konu dil ve yazım hassasiyeti iken.

[Omer Yilmaz]

Noktalama İşaretleri

Üç Nokta ( ... )

1. Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:
Ne çare ki çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveri*yordu da, bu yanı...
(Tarık Buğra)


2. Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak is*tenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur:

Kılavuzu karga olanın burnu b...tan çıkmaz.

Arabacı B...'a yaklaştığını söylüyor, ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını çeviriyordu.
(Ahmet Hamdi Tanpınar)


3. Alıntılarda; başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümle*rin yerine konur:

... derken şehrin öte başından boğuk boğuk sesler gelmeye başladı...
(Tarık Buğra)


4. Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun hayal dünyasına bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur:

Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!
(Faruk Nafiz Çamlıbel)

Binaenaleyh, biz her vasıtadan, yalnız ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz. O noktainazar şudur: Türk milletini, medeni cihanda, layık olduğu mevkiye isat etmek ve Türk cumhuriyetini sarsılmaz temelleri üzerinde, her gün, daha ziyade takviye etmek...
(Mustafa Kemal Atatürk)


5. Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur:

Gölgeler yaklaştılar. Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar:
— Koca Ali... Koca Ali, be!..
(Ömer Seyfettin)


6. Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevap*larda kullanılır:
— Yabancı yok!
— Kimsin?
— Ali...
— Hangi Ali?
— ...
— Sen misin, Ali usta?
— Benim!..
— Ne arıyorsun bu vakit buralarda?
— Hiç...
— Nasıl hiç? Suya çekicini mi düşürdün yoksa !..
— !..
(Ömer Seyfettin)


UYARI: Üç nokta yerine iki veya daha çok nokta kullanılmaz.

[galantus]

Ben de üç nokta yerine, iki nokta kullananlardanım.. Ve bunları bir noktalama işaretinden ziyade, yazdığım metne kattığını düşündüğüm grafik etkiden dolayı kullanıyorum.. Bunun bir sakıncasını da görmüyorum.. Çünkü yukarıda sözünü ettiğiniz görevlerin hepsi (...) üç noktanın kullanımına aittir ve (..) iki nokta diye bir noktalama işaretimiz de yoktur.. Tıpkı ____ gibi yan yana dizilmiş alt tirelerden oluşan bir noktalama işaretimiz de olmadığı gibi.. Ama (..) iki nokta gibi (____) yan yana dizilmiş tireler de klavyeyle yazılmış bir metne grafik bir etki katıyor bence..

Keşke bilgisayarımızın başında yazdığımız metinlerde de el yazımızın kendine özgülüğünü oluşturacak bir yöntemimiz olsaydı ama yok ne yazık ki.. Dolayısıyla bu tip, kendileştirme işaretleri çok ta kötü karşılanmamalı bana kalırsa..

Ben de dilin kullanımı konusunda özel bir dikkat sarfediyorum.. Bu yüzden temel noktalama işaretleri ve temel imla kuralları konusunda foruma yazan herkesin asgari bilgiye ve kullanım becerisine sahip olması gerektiği düşünüyorum.. Ancak; bence zaman zaman daha temel bir sorun noktalama ve imla eleştirilerinin arasında kayboluyor, ANLAM..

Foruma yazılan bazı metinleri anlam yönünden deşifre etmek, noktalama ya da imla yönünden deşifre etmekten daha zor oluyor bazen.. Eksik ve yapısı bozuk cümleler, kelimelerin yanlış anlama gelecek şekilde kullanılması vs bazen metni _anlaşılamaz!_ okunamaz yapıyor benim için..

Ayrıca dili kullanmanın hiç kimsenin tek elinde olmadığını düşünüyorum.. Bu yüzden bence bu konudaki eleştirilerin dozunu çok iyi ayarlamalıyız hep beraber.. Zira bazen, bir konunun kendi atmosferinde ve herhangi bir sebepten başlayan eleştirinin acımasız bir şekilde, imla kurallarına ya da dili kullanmaya döndüğünü görüyorum.. Tekrar söylüyorum dili kullanmak benim için de çok önemlidir ancak; bu konuda yapılacak eleştirilerin de bir dozu olmalıdır.. Çünkü dilimizi kullanma becerisini ilkokul sıralarından kalktığımızda edinmiş olmalıyız neredeyse, eğer edinemediysek eleştiriyi hak ediyoruz elbette ama bunun, bu beceriyi edinmemiz gereken yaşlardaymışız gibi hala, azarlayarak yapılmaması gerekiyor.. Azarlayarak yapılınca, tartışılan konunun kapsamında belden aşağa vurmak gibi duruyor dille ilgili söylenenler ve eleştiriyi yapan ne kadar haklı olursa olsun pek yakışmıyor yerine, bu durum..

Konuyla ilgili bir önerim var.. Eğer bilmediğim bir sebepten deşifre edilmiyorsa dil yanlışları şöyle yapalım: önce metninde imla ve noktalama yanlışları yapan kullanıcıları özel mesajla ve eleştirinin dozunu mümkün olduğu kadar dostluk sınırına yakın tutarak uyaralım.. Ve aynı kullanıcının diğer mesajlarını bekleyelim.. Eğer düzelme yoksa o zaman forumda deşifre ederiz durumu, düzelme varsa yine özel mesajla teşekkür ederiz..

Ben Ayasofya'ya bundan yaklaşık bir ay önce böyle bir özel mesaj yollamıştım.. Kendisinden herhangi olumsuz tepki almadım, aksine kendisi de bana cümle başlarında büyük harf kullanmamın gerekliliğini hatırlattı.. Sadece özel mesajla teşekkür etme kısmını atlamıştım, onu da burdan tamamlamak istiyorum.. Teşekkürler Ayasofya______

[architurk]

Orijinal metin galantus tarafından gönderilmiş

(...)
(..) iki nokta gibi (____) yan yana dizilmiş tireler de klavyeyle yazılmış bir metne grafik bir etki katıyor bence..

Keşke bilgisayarımızın başında yazdığımız metinlerde de el yazımızın kendine özgülüğünü oluşturacak bir yöntemimiz olsaydı ama yok ne yazık ki.. Dolayısıyla bu tip, kendileştirme işaretleri çok ta kötü karşılanmamalı bana kalırsa..

Ben de dilin kullanımı konusunda özel bir dikkat sarfediyorum.. Bu yüzden temel noktalama işaretleri ve temel imla kuralları konusunda foruma yazan herkesin asgari bilgiye ve kullanım becerisine sahip olması gerektiği düşünüyorum.. Ancak; bence zaman zaman daha temel bir sorun noktalama ve imla eleştirilerinin arasında kayboluyor, ANLAM..

(...)

Ayrıca dili kullanmanın hiç kimsenin tek elinde olmadığını düşünüyorum..

(...)

(..) ve (___) gibi kullanımların metninize grafik bir etki kattığını düşünüyorsunuz. Fakat bir başkası da başka bir şeyi (mesela beş nokta kullanmayı, ya da büyük harf kullanmamayı, ya da sürekli büyük harf kullanmayı) grafik bir etki olarak düşünüp kullanılmasını savunabilir. Bunun sonu nereye varır sizce? Ayrıca madem vurguladığınız üzere "anlam" sizin için metinde çok daha önemli bir yer tutuyor, neden böyle bir grafik etkiye ihtiyaç duyuyorsunuz? İşin doğrusu noktalama işaretlerinin gereksiz ya da aşırı kullanımı, paragraf ve büyük harf kullanmama durumları, benim açımdan, metnin takibi güçleştiriyor. Yani sizin grafik etki dediğiniz şeyin okumayı zorlaştırıcı bir etkisi olduğunu düşünüyorum.

Eğer yazdıklarınızla kendinizi yansıtmak, bir çeşit imzanızı atmak istiyorsanız, bunu anlatım dilinizle ya da özgün düşüncelerinizle pekala başarabilirsiniz. Bolca nokta ya da alt-tire gibi kullanımlar bugünlerde metni sizin kılabilecek özellikler olmaktan çok uzak görünüyor bana.

Doğru ve olabildiğince dolaysız bir iletişim amaçlanıyorsa eğer, bence üzerinde uzlaşılmış kurallara sadık kalmak işimizi kolaylaştıracaktır. Kurallar değişmez diye bir şey yok elbette, fakat "tekel" (ki tekel bitişik yazılır) dediğiniz şey, kendimizi daha net ve doğru anlatabilmek ve anlaşılabilmek için hayatî önemdedir diye düşünüyorum.

[galantus]

Orijinal metin architurk tarafından gönderilmiş

(..) ve (___) gibi kullanımların metninize grafik bir etki kattığını düşünüyorsunuz. Fakat bir başkası da başka bir şeyi (mesela beş nokta kullanmayı, ya da büyük harf kullanmamayı, ya da sürekli büyük harf kullanmayı) grafik bir etki olarak düşünüp kullanılmasını savunabilir. Bunun sonu nereye varır sizce? Ayrıca madem vurguladığınız üzere "anlam" sizin için metinde çok daha önemli bir yer tutuyor, neden böyle bir grafik etkiye ihtiyaç duyuyorsunuz? İşin doğrusu noktalama işaretlerinin gereksiz ya da aşırı kullanımı, paragraf ve büyük harf kullanmama durumları, benim açımdan, metnin takibi güçleştiriyor. Yani sizin grafik etki dediğiniz şeyin okumayı zorlaştırıcı bir etkisi olduğunu düşünüyorum.

Eğer yazdıklarınızla kendinizi yansıtmak, bir çeşit imzanızı atmak istiyorsanız, bunu anlatım dilinizle ya da özgün düşüncelerinizle pekala başarabilirsiniz. Bolca nokta ya da alt-tire gibi kullanımlar bugünlerde metni sizin kılabilecek özellikler olmaktan çok uzak görünüyor bana.

Doğru ve olabildiğince dolaysız bir iletişim amaçlanıyorsa eğer, bence üzerinde uzlaşılmış kurallara sadık kalmak işimizi kolaylaştıracaktır. Kurallar değişmez diye bir şey yok elbette, fakat "tekel" (ki tekel bitişik yazılır) dediğiniz şey, kendimizi daha net ve doğru anlatabilmek ve anlaşılabilmek için hayatî önemdedir diye düşünüyorum.

Yazdıklarımda grafik bir etki aramamın neden anlam arayışımla çeliştiğini düşündüğünüzü anlayamadım.. Grafik bir etki beklentisi edebiyatımızda, özellikle şiirimizde yaygındır bana kalırsa ve bu durum, anlam arayışından uzaklaşma anlamını değil, metni de bir sanat ya da tasarım objesi olarak biçimleme anlamını taşır.. Siz de bilirsiniz, Nazım Hikmet ve Arif Dino ve adları şu an aklıma gelmeyen pek çok şairimiz şiirlerinde bu grafiği önemserler.. Bir hatırlatma yapayım Nazım Hikmet'ten: Kızkapan Oğlu Vehpi ve Çocuk Muhittine Dair hoş bir örnektir, ne dersiniz..

Yazdığım metnin sizin için okumayı zorlaştırmasını istemem elbette.. Ama zorlaştırıyorsa da metni okumaya değer buluyorsanız bu zorluğa katlanacaksınız.. Zira ben bir hata yapmıyorum, bilinçli olarak yazımı böyle yazmayı seçiyorum..

Başkaları da metinlerini kendileştirme yollarını _temel imla ve noktalama kurallarına sadık kalarak_ bulurlarsa bence kötü bir şey olmaz.. Burada anahtar kelime iyi niyet olmalı elbette.. Az sonra “işte ben de metnimi kendileştirdim” diye bir noktalama işaretleri yumağı foruma postalanırsa da pek şaşırmayacağım aslında.. Herneyse..

İlk gönderdiğim metindeki yegane yanlışımı bulup tınak içine almış ve bana doğrusunu öğretmişsiniz.. Çok teşekkür ederim.. Şimdi bu kelimeyi cümle içinde kullanacağım ki hep beraber bakalım öğrenmiş miyim?! “ Günlük hayatımızda teknoloji kullanımı yıllarca özel bir zümrenin tekelindeymiş gibi görüldü..”

Sizin metninizde gözüme çarpan bir yanlışlık var ancak buradan düzeltmeyeceğim.. Sanırım bu hatırlatmadan sonra metni bir kere daha okur ve yanlışınızı görürsünüz, tıpkı benim de yazdığım ilk metni on dakika sonra tekrar okuduğumda “tek el” kelimesinin ayrı yazılmasıyla oluşmuş yazım yanlışımı gördüğüm gibi.. Göremezseniz size özel mesaj atarım…