Türk Çağdaş Mimarisi'nin Nitelikli Örneklerinden Adana Bossa Apartmanı Yıkılıyor

[Omer Yilmaz]

http://www.arkitera.com/haberler/2004/04/03/bossa.htm

[5N1K]

Arkitera'nın İstanbul ve Ankara gibi merkez iller dışındaki mimari kültürümüze de özen ve ilgi göstermesi çok sevindirici, teşekkür ederiz!

Umarım esas yetkili kişiler de bu haber üstüne, konuya ilgi gösterirler!

[Emine Merdim]

Bossa Apartmanı...

[İdil Erkol]

Türkiye'de böyle bir duyarlılık sağlamak zor olacak. En iyisi bildiğimiz tüm modern mimarlık örneklerini fotoğraflarla belgeleyelim. En azından fotoğrafları kalır elimizde.

Arkitera Mimarlık Veritabanı'nı en kısa zamanda daha kapsamlı bir hale getirmek gerektiğinin bir kanıtı, bu durum.

Herkesi katkida bulunmaya davet ediyoruz.

[Selim Taner]

Konuyu gündeme taşıyan Kaya Arıkoğlu'na ve Arkitera'ya teşekkürler... Ama haberden anladığımız kadarıyla yıkım başlamış, yani iş işten geçmiş. Peki mesele bu noktaya varıncaya kadar Adana Mimarlar Odası konuyla ilgilenmemiş mi? Bu binaya yıkım izni veren, yerine yapılacak binaya imar izni veren belediye mimarları bu Oda'nın üyesi değil mi? Yoksa Adana'da Kaya Arıkoğlu'ndan başka bu binanın mimari önemini kavrayacak tek bir kişi yok mu? Galiba sonuncusu doğru... Bu da Türkiye'deki mimarlık kültürünün ne kadar sefil durumda olduğunu, (bırakın geniş halk kesimlerini) sayıları 30.000'e ulaşan mimarlık camiası üyelerinin de mimarlık kültüründen ne kadar uzak olduklarını gösteriyor... Arada bir bu forumun rendering bölümünde genç mimarların hiç sorgulamadan çizdikleri ve yalnızca çizimin teknik başarısını tartıştıkları "apartman" projelerini görüyorum ve eğitime kadar varan bir dizi sorunun ne kadar hazin durumda olduğunu düşünüyorum...

[phin]

Sayın Selim Taner,

Prosedürünü tam olarak bilmiyorum ama hatırladığım kadarıyla milli mimari örnekleri de tescillenip koruma altına alınabiliyor. Ama bu şekilde koruma altına alınmış kaç yapı var, hatta acaba hiç var mı?

Ayrıca,
Belediye mimarlarının oda aidatları dahi verdiklerini sanmıyorum

[Selim Taner]

Sayın Seda Akçer Öztek,

Çok önemli bir konuya parmak basıyorsunuz: Türkiye'de çağdaş mimarlık ürünleri arasında korumaya alınmış yapılar var, ama bu konuda sistematik bir envanter ve koruma etkinliği yok. Öğretim üyelerinden oluşan bir ekip bir çalışma yapıyordu ama bu çalışmanın ne sonuç verdiğini bilmiyorum.

Biliyorsunuz Koruma Kurulları ancak konu önlerine getirildiğinde bir karar veriyorlar. Eğer Adana'daki bu yapı da zamanında Oda tarafından ya da herhangi bir kişi tarafından Koruma Kurulu'na bildirilse idi sanırım koruma kararı alınabilirdi. Ama Anadolu'daki pek çok kurulda bir mimar üye bile bulunmadığını çok iyi biliyorum. Ayrıca mimar üye olsa bile yukarıda değindiğim "mimarlık kültürü"ne sahip olma meselesi gündeme geliyor... Tabii özellikle çağdaş yapılara ilişkin koruma kararlarının meşruiyet taşıyabilmesi için toplumsal bir uzlaşmayı da arkasına alması lazım. Bu yapının korunması gerektiğini Adana'da kaç kişiye anlatabilrsiniz? O zaman Kurul da (ne kadar iyi niyetli ve donanımlı olursa olsun) büyük bir toplumsal baskı altında kalıyor. Yani her konuda olduğu gibi çok boyutlu bir sorun...

[indigo]

Merhaba,

Adana'dan gelen haber üzerine, ilginç bir şekilde Ankara'da da son zamanlarda artan, çağdaş mimarlık örneklerinin yıkılması konusunda size bilgi vermek istedim.

Çalıştığım semt olan Kavaklıdere'de bir iki ay önce Orhan Alsaç'ın mimarı olduğu iki katlı bir apartman (duyduğumuza göre varisleri tarafından) yıktırıldı. Karum İş Merkezi'nin yanında yine Ankara'nın güzel konut yapılarından biri vardı, o da yıktırıldı. Tunalı Hilmi Caddesi'nde bir apartman ise aylardır mahkemelikti, artık yıkımına başlandı. Birkaç ay önce yine o civarda bir başka apartman yıktırıldı, yerine yapılan yapının inşaatı halen sürüyor.

Biz bu konuda neler yapabileceğimizi düşünmeye ve harekete geçmeye çalışıyoruz. Bu tür yapıların tescillenmesi için, sizlerin de belirttiği gibi bir envanter çalışması yapılması gerekiyor. Böyle bir çalışmayı bir pilot proje halinde bazı arkadaşlarla başlatacağız yakında. Öncelikle Kavaklıdere semtini düşünüyoruz. Sokakları gezip, belirlediğimiz yapıların fotoğraflerını çekip tescil için gerekli bilgileri toparlamaya çalışacağız. Bize yardım etmek isteyenler olursa çok seviniriz.

Bir başka konu ise, koruma konusunda eğitim. Türk halkı olarak geçmiş medeniyetlerin eserlerini bile zor korurken, çağdaş eserleri korumak daha zor olsa gerek. Doğrudan koruma ile ilgili olmasa bile Mimarlar Odası Ankara Şubesi'nin başlattığı "1000 Mimar 1000 Okulda" projesi, yeni neslin mimarlık ve çevre konularında bilinçlenmeleri için atılmış önemli bir adım diye düşünüyorum. Bu projeyle ilgili bilgileri Şubeden alabilirsiniz. Ankara'da yaşayan mimarların bu projeye katılımları hem kendileri için hem de çocuklar için çok önemli olacaktır.

Duyarlı insanlar birşeyler yapmadıkça elimizde hiçbirşey kalmayacak yakında..

Selamlar

[Kaya Arikoglu]

Orjinal mesajı gönderen: Selim Taner
[b]Konuyu gündeme taşıyan Kaya Arıkoğlu'na ve Arkitera'ya teşekkürler... Ama haberden anladığımız kadarıyla yıkım başlamış, yani iş işten geçmiş. Peki mesele bu noktaya varıncaya kadar Adana Mimarlar Odası konuyla ilgilenmemiş mi? Bu binaya yıkım izni veren, yerine yapılacak binaya imar izni veren belediye mimarları bu Oda'nın üyesi değil mi? Yoksa Adana'da Kaya Arıkoğlu'ndan başka bu binanın mimari önemini kavrayacak tek bir kişi yok mu? Galiba sonuncusu doğru...

Selim Bey soylediklerinin çoğu doğru ama tek tesellim Adana'da Bossa Apartmanı'nın önemini kavrayan birden fazla genç meslekdaşım var. Yoksa ben Robinson Cruzo gibi olamazdım ve çıldırırdım Adana'da

Mesela, geçen Pazartesi günü mimar Şebnem Özal (nefes nefese) yıkımın acı haberini bana şöyle verdi: " Hocam Sabancı Apartmanı'da yıkılıyor. Biz ilk defa olarak tüm daireleri gezmeye fırsat bulduk ve resimler çektik. Lütfen acele sizde gidin görün o muhteşem detayları. Hele bir masif mermer merdiven varki! Ertuğrul Arf meğerse neler yapmış inanamazsınız.
O güzelim kapılar sökülmüş satılması için sokağa yığılmış. Biz ancak bir kapı kolunu alabildik. Lütfen acele edin!!!"

Binanın yıkılacağı'nın dedikodusu bir yılı yakın aramızda dolaşıyordu. Bu arada Docomomo'ya yıkım söylemlerini iletmeye çalıştım. Şimdi yeterince gerekeni yapamadım diye üzülüyorum.

Ne yazık ki genelde iş işten geçtikten sonra habermiz oluyor. Uzun bir süre bu binanın restore edilip kullanılacağı lafı dolaşıyordu ve hala içi yıklıp, dışı yıkılmıyacak diye söylemler devam ediyor. Adana küçük yer. Mimarlar Odası ve Koruma Kurulu'nun muhakkak haberleri olmuştur ama "modern" bir yapının yıkımını çok doğal karşıladıklarından eminim.

Geçtiğimiz Cuma günü başka bir konu için Koruma Kurulu'na gittim.
Oradaki sorumlu mimar hanıma Bossa Apartmanın yıkılmakta olduğunu belirtim.
"Hangi Bossa Apartmanı?" diye meslekdaşım sorunca
" Uzun seneler zeminde ABD Konsolosluğunun bulunduğu bina." diye tarif etmeye çalıştım kendisine.
" Kaya Bey bırakın artık şu Amerikalı'ların binalarını. Bir an evvel yıkılsınlarda kurtulalım" dedi
" Aman, Emine Hanım, Bossa Apartmanı bir çağdaş Türk yapıtı. U.S. Konsolosluğu sadece içinde bulunan bir kiracıydı" diyebildim.
"Kaya Bey biz burada tarihi eserler için nasıl bir savaş verdiğimizi biliyorsunuz? Lütfen birde siz üstümüze gelmeyin!" deyip konuyu kapattı.

Adana'dan, Arkitera sayesinde, sizlerle iletişim kurmak bizim için çok değerli. Türkiye'de Bossa Apartmanı gibi korunması gereken birçok modern yapının olduğunun bende farkındayım. İlgilerinizden dolayı buradaki genç meslekdaşlarım adına hepinize teşekkür ederim.

Kaya Arıkoğlu

[magenta]

Tarihi eserler kıymetli olmak için eski olmanın faydasından yararlanıyorlarmış demek. Yani yüzyıl devirmemiş bir eser tarihe tanıklık etmiş bile olsa önemsiz? Yani mimarlarımızın mücadele gücü sadece tarihi kabul ettikleri binalara yetiyor öyle mi? Ne kötü. İnsan mimarlık eğitimi aldıktan sonra sapla samanı ayırabilmeli yani. Bu nasıl bir anlayıştır böyle. Benim dikkatimi Caddebostan'da Göztepe'de Levent'te rastladığım bazı apartmanların cepheleri çekmişti. Cephelerde ünlü seramikçilerimizin ellerinden çıkma nefis çalışmalar vardı. Apartmanlar da hayli eskiydi haliyle. Bir gün onları da yıkacaklar. Binaların mimari değeri tartışılabilir ama taşıdıkları eserler çok değerli. Her şehirde kültürel gelişime tanıklık etmiş bir yapı mutlak vardır ve korunmalıdır. Sağımıza solumuza biraz daha dikkatli baksak.

[Selim Taner]

Sayın Arıkoğlu,

Anlattıklarınızdan durumun benim tahminlerimden daha vahim olduğu anlaşılıyor. Ben en azından Koruma Kurulunun konudan haberli olmadığını varsaymıştım. Aktardığınız konuşma iyice şaşırtıcı (neyse ki hâlâ şaşırabiliyoruz...).

Şimdi mimarlık kültüründen hiç nasibini alamamış, belli ki epey donanımsız bu Emine Hanım'ın (herhalde Emine Temuçin olmalı) tarihi yapıların korunması, bu yapıların çağdaş bir yaklaşımla restorasyonu ya da tarihsel çevrede günümüz mimarlığına da alan açan doğru bir korumacılık anlayışı gibi konularda sağlıklı kararlar vermesi mümkün mü?

Çevrenizde birkaç sağduyulu arkadaşınızın olmasıyla sizin yalnız olmanız emin olun çok farklı değil. Bu sadece mutlak bir yalnızlık içinde olmamanın kişisel tesellisi olur, ama hepsi bu...

[Kaya Arikoglu]

Evvelki mesajimdan sonra - eski veya yeni, nitelikli mimarimizi nasil koruyabiliriz diye düşünmeye başladım.

Tarihi yapıların hepsini şuursuz bir şekilde korumak yanliş olabilir çünkü günümüzde niteliksiz yapılar yapılıyorsa geçmişte de yapılmıştı.
Demek ki amaç, eskiyi ve yeniyi ayırt atmeden, aralarından en nitelikli yapıları korumamız ve inşa edilmiş çevre kalitesinin zamanla yükselmesi. Tabiki, burada asıl problem: iyi ve kötüyü nasil ayıracağız?
Zaten, toplum olarak bunu yapabilseydik diğer problemlerimiz de hal olurdu.....

Biz de bu yıl ilk defa olarak Ulusal Mimarlik Ödülleri için bir yapıtımızı gönderdik. Geniş bir katılım içinde projemizin ödül almaması bizim için süpriz olmaz, ama "Korunmaya Alınan Ulusal Yapılar" listesine alınması bizi çok mutlu ederdi. Böyle bir liste henüz yok ama niye olmasın?

Ulusal Mimarlık Ödülleri jürisi'nin ön elemesini aşan, uygulanmış yapılar "Ulusal Koruma Listesi"ne alabilir. Ayrı bir kategori de yakın geçmişin yapıtları geriye dönük bir koruma listesine dahil edilebilir. Listeye alınan binaların üzerine numaralı ufak bir plaket asıla bilir. Listeye alınmak mimarimizi teşvik edici bir unsur olacağından eminim çünkü bu yapılar sadece yıkılmaktan değil değiştirilmekten de korunmuş olacaktır.

Benim şimdiye kadar Adana'daki tüm binalarım iskan sonrası negatif müdaheleye maruz kaldılar.
Kendi tasarladığım ve oturduğum binada bile klima, panjur, çamaşır direkleri ve muhtelif telleri engelemek için sürekli mücadele veriyorum. Basit bir koruma plaketi inanılmıyacak şekilde işime yarıyabilirdi. Komşularıma "Lütfen benim güzel mimarimi bozmayın" demek zor oluyor ve mütevazi olma sınırlarımı aşıyor. Kapıya asılacak bir koruma plaketi bu mesajı daha net ve direkt şekilde iletebilir. Müteahhit'in avantajına korunan bir yapının daha yüksek bir rant değeri olacağını zannediyorum.

Bossa Apartmanı'nın merdiven detayını dosya olarak ekliyorum. Ertuğrul Bey'in masif mermer merdiven rıhtlarına dikkatinizi çekerim.

Note: Detay fotoraflar Arkitera'ya gönderildi

[Emine Merdim]

Kaya Arıkoğlu'ndan

[Emine Merdim]

Kaya Arıkoğlu'ndan

[Omer Yilmaz]

Bugün yapılan konutlarda artık böyle detaylara rastlamak neredeyse imkansız hale geldi.