Öğrenci Projelerinin Telif Haklari

[neriman m.]

Uzun zamandır, aslında öğrenciliğe başladığımdan beri, merak ettiğim bir konu bu. Stüdyoda proje seçerken zaman zaman döner sermayeden hocaların "iş" olarak alma ihitmali olan projeler verilirdi.

Mezun olalı uzun zaman oldu ama geçen gün bir maketçide, maketçinin anlattığı ve bir öğrencinin başından geçen öğrenci projesinin ondan habersiz uygulanması durumu bu konuda bir merak uyandırdı bende. Belki burda konunun değişik açılardan ve daha kapsamlı bir şekilde tartışılması birilerine faydalı olur.

Birkaç maddeyle konuyu açmayı deneyeyim (bu maddeler çoğaltılabilir):

1. Okulda stüsyoda yapılan projenin hakları öğrencinin midir okulun mu? Özellikle bu projenin uygulanma ihtimali olduğu zaman nasıl bir prosedür izlenir.
not: Eğer haklar okulunsa neden okulda not verilir?

2. Okuldan mezun olduktan sonra, okul projesi olarak yaptığınız bir projeyi işverene proje hizmeti olarak vermek isteseniz okuldan izin almak gerekir mi?

3. Rölöve ve restorasyon derslerinde yaptıkları projelerini satan tanıdıklarım vardı. Bu yasal mıdır?

not:hukuksal meselelerle ilgili olduğu için ve sadece öğrencileri değil profesyonelleri de ilgilendirdiği için bu başlık altında açtım konuyu. moderatör uygun görürse eğitime de kaydırabilir tabii...

[asteria]

Merhaba neriman m.,

Güzel bir konu, öğrencilerin okurken projeleri üzerinde nasıl profesyonel haklarının olabildiğine dair tecrübeleri paylaşmaları iyi olacaktır diye düşünüyorum...

Sizin sorularınıza cevap vermesi açısından değilse de yurt dışındaki öğrencilerin kanunen bazı hakları var ve çalışmanın türü ve kapsamına göre, yöneticilerin emekleri ve finansman sağlayan bir grubun varlığı gibi farklı etmenlerle bu hakların dağılımı değişiyor.

Şu an vakit ayıramıyorum, bu nedenle tercümesini yapamıyacağım ancak aşağıdaki link'te böyle bir belgeyi göreceksiniz. Belki incelemek ve Türkiye'deki yaşanılanlarla karşılaştırmak istersiniz...

OWNERSHIP OF STUDENT WORK :

http://www.mcmaster.ca/senate/academic/ownstwrk.htm

İyi çalışmalar

[agarhasan]

Mimar sinan endüstriyel tasarım mezunuyum.
Bizim okulda her kapıda yapılan tasarımların yasal olarak korunduğuna dair ibareler asılıdır.
Derslerde yapılan tasarımların hakları okula aittir.
Çünki çalışmalar hocaların ve öğrenicinin ortak ürünü olarak görülmektedir.
Tasarımların bir şekilde kullanılması ile ilgili bir durum oluştuğunda bildiğim kadarıyla öğrencininde belirli bir yüzde hakkı olmaktadır.

[Metin Karadağ]

Patentler...

Fikir ve Telif Hakları Yasaları...

Bu bağlantılar üzerinden ciddi olarak tekrar tekrar düşünülmesi gereken bir konu...

Patent ve fikir hakları

Bir kültür olarak yazılı, çizgili, belgeli çalışma alışkanlığı ile de ilgili...


...

[crazy_art]

bence de gayet iyi bir konu. ki birbirinden etkilenmelerin çokça olduğu bu meslekte ya bu benim bulduğum bir fikir deyip nasıl sahip çıkabiliriz?
yapılan projelerde ufak bir yer değiştirilerek patent olayından sıyrılınabilir herhalde.

[Metin Karadağ]

Herşeyin bir kuralı vardır, kuralsızlığın bile...

Herşeyin bir mantığı vardır, mantıksızlığın bile...

Bu liste uzayabilir.

Ama tümünün bir de hukuku vardır hukuksuzluğun bile...

Telif konusu, ince ayar gözlem ve kanıtlarla belgelenmediğinde sorun, yani hukuksuzluk yaratır.

"İlk olarak ben düşündüm ve yaptım" demenin; mutlaka "zaman ile bir sorunu olacaktır."

Bunu için de gerçek hukunun üçüncü kişilerine daima ihtiyaç vardır...

"Önce ben bulmuştum" yetmez.

Bunu belgelemiş miydiniz?

Zaman geçer ve bir başka belge çıkar.

Sizin belgeniz anında zayil olur...

Bu da bilgi, belge kültürünün zenginliği ile ilgilidir. Yani böyle bir yanlışa düşmemek zenginliği ile ilgili...

Hikayelerinizin bile eğer gerçekten "hikaye" olduğuna inanıyorsanız, "hikaye" olarak belgelemiş olmalısınız...

Nerede olursanız olun, bu anlamda belgeleme işlemini yerine getirmemişseniz...

Geçmiş olsun...



...

[crazy_art]

bir proje yapmışsınız. baya emek sarfettiğiniz ve belki de hayatınızın en iyi tasarımlarından olan bu projeyi belgelemişsiniz de.

ama o da ne? biri sizin projenin aynısını yapmış ama yalnızca tuvaletlerini farklı çözmüş.

bu durumda patent ve belgeleme bize bir yarar getirebilir mi?

[Metin Karadağ]

Demek ki kanıtlarınız sağlam...

O halde gerekli işlemleri tamamlaması için bir avukata vekalet vermeniz gerekiyor.

***

Orijinal metin crazy_art tarafından gönderilmiş

bir proje yapmışsınız. baya emek sarfettiğiniz ve belki de hayatınızın en iyi tasarımlarından olan bu projeyi belgelemişsiniz de.

ama o da ne? biri sizin projenin aynısını yapmış ama yalnızca tuvaletlerini farklı çözmüş.

bu durumda patent ve belgeleme bize bir yarar getirebilir mi?

[prodetas]

genelde ödev istismarı yok ama bazı mimarlık bölümlerin de öğrenci projelerinin toplu olarak portfolyelendirilip ticari amaçla kullanıldığını görüyoruz

[archidark]

Okulda yapılan projeler bence öğrenciye aittir.Çünkü tasarım öğrencinin düşüncelerinden çıkar.Hocalarımızın da emeği vardır fakat proje gelişim aşamasında hocalar bize projenin şekli şöyle olsun, o odayı şuraya koy,kapının şekli böyle olmalı gibi şeyler söylemiyor.Projede bir aksaklık varsa o aksaklığı nasıl gidereceğimiz hakkında temel bilgiler veriliyor ve bunu araştırıp cözümü kendimiz bulmamız söyleniyor.Ve her öğrenci kendi araştırmalarına göre kendine uygun bir şekilde düzeltmeleri yapıyor.Dolayısı ile hoca bizim fikirlerimizde değişiklik yapıyor bizlerde fikirlerimizde olan değişimi projelerimize yantısıyoruz.Yanlış anlaşılmasın hocalarımızın hiç emeği yok demiyorum proje üzerinde direkt emeği olmasa da dolaylı yoldan emeği var.Ama ortada projenin kime ait olduğunu belgelemek gibi bir ihtiyaç varsa o proje öğrenciye aittir.

[search]

yanlislikla, fazladan mesaj girmisim..pardon.

[search]

yurt disinda (abd/ingiltere) tum bir yapi icin patent alamazsiniz. ancak sizin ya da ofisinizin icat ettigi belli bir teknik varsa bunun icin patent alabilirsiniz. Ote yandan cizimlerinizin telif hakki, yaratildiklari andan itibaren size aittir. Ozel bir basvuruya gerek yoktur ancak eseri sizin yapmis oldugnuzu kanitlamaniz gerekir. Okullarda ogrenci calismalari eger "studio" (ingiltere de "unit") icerisinde gerceklestirilmisse, haklari okula, eger sinif haricinde gerceklestirilmisse, haklari ogrenciye aittir. Ote yandan, hukuk genel olarak parayi basanin, dudugu caldigi bir dal oldugundan, herhangi bir tasarim ofisi, ya da uretimci, sizin tasariminizi calar ve uretirse ,buyuk bir ihtimalle mahkemeye gitmeyi goze alamayacaginiz, ya da finanse edemeyeceginiz icin, yarisi bastan kaybedersiniz. Bunun en guzel ornegi yakin zamanda David Childs'in New York ozgurluk kulesi icin yapmis oldugu tasarimi, Yale universitesinde ki bir ogrenciden sozde caldigi tartismalarinda yasandi. Hakli ya da haksiz,o ogrenci S.O.M ile mahkemeye gitmeyi goze alamadigindan bu konuda kendi reklamindan baska hicbirsey yapamadi. Eger boyle bir kayginiz varsa, basta da belirttigim gibi, yaptiginiz eserin. eseri bitirmis oldugunuz andan itibaren telif hakkina sahipsiniz ve "copyright" sembolunu koymaniz yeterli.
Eger butun bunlar umrunuzda degilse ve telif haklari konusuna tumden karsiysaniz , su siteye goz atmanizda fayda var. : www.creativecommons.org