Mardin Kentsel Dönüşüm Projesi

[Gül Keskin]

Nuray Mert, 5 Haziran 2008 tarihli "Turizm Kâbusu"başlıklı yazısında, geçtiğimiz hafta basına yansıyan Mardin Kentsel Dönüşüm Projesi'yle ilgili oldukça önemli noktalara dikkat çekiyor.

Geçenlerde bizim gazetede bir haber çıktı; daha doğrusu benim gözümden kaçmış, sevgili arkadaşım Altan (Yağcı) dikkatimi çekti. Onun gözünden hiçbir şey kaçmaz, dahası (icra etmese de) arkeolog olması hasebiyle bu konuları atlamaz. Heber şu; ‘Mardin kentsel dönüşümle turizm cenneti olacak’mış, küçük başlık ise ‘Büyük otellerin gözdesi’. Ne var bunda derseniz, bu ‘turizm cenneti’ denen şey, bence aslında tam bir kâbus.

Bahsi geçen 2 Haziran 2008 tarihli haberde ise şu ifadeler yer alıyordu:

Mardin’deki tarihi dokuyu bozan kaçak beton binalar tek tek tespit edilerek yıkılacak. Bu binalarda oturunlaraysa TOKİ ev yapacak.
.....
Büyük otellerin gözdesi
Mardin büyük otel zincirlerinin gözdesi haline geliyor. Mardin Vali Yardımcısı Niyazi Ulugölge, Hilton, Green Park ve Dedeman’ın ilde otel yapmak için çalışma yürüttüğünü söyledi...
.....

[Omer Yilmaz]

Çok güzel yazmış Nuray Mert. Bahsettiği haberi ben de görmüş ve bakalım bu konudan haber çıkartan olacak mı diye düşünmüştüm açıkçası.

TOKİ'nin kentsel dönüşüm uygulamalarında iyi niyetin olduğu kuşkusuz ancak "cehennemin yolları iyi niyet taşları ile örülü" sözünü sık sık anımsatıyor. Genel medyanın müdahalesi TOKİ'nin hızını kesmeyecektir elbette, zaten hızının kesilmesi de gerekmiyor belki de. Ama TOKİ'nin mimarlığı yeniden keşfetmesi gerek.

Hızlı ve ekonomik üretim ve mimarlık da birlikte olabilir. Bunun TOKİ yöneticilerine anlatılabilmesinin bir yolu bulunmalı artık. Son yılların en önemli fırsatı kaçtı kaçıyor. TOKİ'nin ürettiği konutların kentsel dönüşümünü iddia ediyorum en geç 10 sene içinde konuşmaya başlayacağız.

[RedRapsody]

Benzer bir dokudan bildiğim bir örnek vererek konuya katılmak isterim ben de. Mardindeki taş işçiliğinin benzer özelliklerini sunan Kapadokya bölgesindeki Sinasos(Mustafapaşa) da benzer bir durum oluştu. Neyseki son derece bilinçli ve rantın kölesi olmayacak düzeyde insanların elindeki bir kentti Sinasos. Bölge içerisine GOMEDA oteli yapıldı, tepeden dkuya baktığınızda çıban gibi duran bir utanç abidesi. Neyseki devamı gelmedi. Sinasos'un çok kaliteli bir 'koruma amaçlı imar planı' mevcut. Ama pekçok idarenin ağzının pis suları akıyor o imar planını delmek için bunu biliyorum.Belediye ise ciddi bir mücadele veriyor deldirmemek için.
Mustafapaşa belediyesi de kapatıldı yeni yasalarla, artık Ürgüp belediyesine bağlı. Yani Ürgübü katledenlerin burayı da benzer bir kadere boyun eğdirmeye çalışacağını düşünebiliriz.
Mustafapaşa belediyesi Turizm kökenli bir başkana sahiptir. Fakat gelin görünki en çok o karşı çıkar kontrolsüz betonlaşmaya. Bunun turizmle değil kültürle alakası var.
Kentsel dönüşümden önce 'fikirsel dönüşüm' çalışması daha yararlı olacaktır. Turizmin yıkıcı etkisini , kültürel altyapıyla desteklerseniz kazanımlarının olumlu olabileceği gerçeği de var.
Zaten GOMEDA türü oteller bilinçli turistler (konuklar) tarafından tercih edilmiyor. Örneğin 'Gül Konakları' restore edilmiş konaklar grubu olarak marka otellerden daha çok tercih ediliyor. İspanya kralicesi bu bölgeye geldiğinde Kayseri'ye gidip Hilton'da kalmıyor. Gül Konaklarında kalıyor.

Sinasos'un bugün bir meslek yüksek okulu var, tarihi binaları kullanarak ve onararak büyüyen. Bir sanat festivali ve sürekli kültürel etkinlikleri var. Bir bebek müzesi var... Filmler diziler için mekanları var. Bunlar Sinasos'a zarar vermedi, tam aksine her yıl bir konak daha kurtarılıyor orada. Medeni düşününce oluyor. Koruma adına kim ne derse desin, bir konak yıkılmaktan kurtulduysa, kazanımdır. Elbette kültürün korunarak koruma sağlanması daha güzel. Ama çok gerçekçi değil, kültürel değişimin bilinçli olması halinde bu yıkım, yeniden hayata geçirmeye dönüşebilir .
Darısı Mardin'in başına.
Yakın zamanda Mardin'e gideceğim. O zaman söylediklerinizi daha iyi analiz edip konuya katkımın gelişeceğini umuyorum.