MSR Programının kısa öyküsü...

[Metin Karadağ]

(I. Bölüm)

MİMARİ STAJDA ROTASYON PROGRAMI
Uygulamalar Raporu:

Mimarlık ve Eğitim Kurultayı
3 – 4 – 5 Aralık 2001
Yıldız Teknik Üniversitesi

Staj konusunda her bir okul yalnızca kendi öğrencilerinin sorunları ile uğraşmaktayken; “varsayım olarak bile olsa” Mimarlar Odası, bütün okulların mimarlık öğrencilerinin sorunları ile sürekli uğraşmak zorundadır.

Mimarlar Odası’nın üyeleriyle yaptığı anketler veya kendiliğinden gelen başvurularla, öğrencilere staj yeri sağlanması konusu, öteden beri sorunlu alanlardan biridir.

Diğer yandan bu alanda kayda geçmeyen sorunlar ve çözüm sağlama çalışmaları da başlı başına bir zaman ve enerji gerektirmektedir...

Oysaki yaşadığımız staj ve staja bağlı sorunların kökeninde; sorunun asıl sahiplerinin, sorunların çözümüne katkı ve katılımlarının sağlanamaması yatmaktadır.

Bu düşünceden hareketle, Şubemizce başlatılan ve 35. Donem Çalışma Raporunda da yer alan, Mimari Stajda Rotasyon Program Taslağı çalışmasıyla; mimarlık eğitimi sürecine paralel olarak, “bu alanda var olan olanakların daha verimli bir biçimde yeniden değerlendirilmesi amaçlanmıştır...”

"Eğitim sürecinin öznesi" olan öğrenciye doğrudan sunulabilecek her türlü katkının eğitime de katkı sağlayacağı düşünülerek; bu alanda farklı bir öneri getiren Mimari Stajda Rotasyon Programı ortak çalışmaları başlatılmıştır.

Yasa, yönetmelik ve yönergelerde temel ya da ek değişiklikler talep etmeksizin; Oda(1) , Üyeler, Mimarlık Fakülteleri, Öğrenciler, Mimarlık Vakfı Enstitüsü ve Yapı Sektörü'nün yeni bir anlayış çerçevesinde bir araya gelmesinin ilk adımları atılmıştır.(2)

Yapı olarak, sorunun asıl sahibi olan mimar adaylarının; sorunun çözümünde de yetkinleşmesine olanak sunabilen “öğrenen organizasyon” yapılanması tercih edilmiştir. Böylece süreç içinde edindikleri deneyimlerle paralel olarak getirecekleri öneriler, içinde bulundukları yapılanmada ortaya çıkabilecek öngörülememiş sorunları giderebileceklerdir.

Bu ve benzer düşüncelerle, ilgili Şube komisyonunda olgunlaştırılan ve bir yıla yakın bir süredir de hazırlıkları devam eden(3) Mimari Stajda Rotasyon Programı çalışması; Mimarlık Fakültelerimize sunulmuş; katkı ve katılımları beklenmiş ve olumlu yanıtlar alınmıştır.

Gelişim süreci olarak, ilk aşamada:...

Dört büyük üniversitemizin bir önceki dönem görev yapan Mimarlık Fakülteleri Dekanları’na (4) aynı anda yapılan başvuru üzerine ortak bir toplantı düzenlenmiştir...

Toplantıya üç (5) okulumuzun Staj Komisyonlarını temsilen değerli hocalarımız (6) katılmışlar ve Şubemiz sürekli çalışma komisyonlarından olan Mimarlık Eğitim ve Kültür Araştırmaları Kurulu’nca (EKA) hazırlanmış olan, “Mimari Stajda Rotasyon Programı Taslağı” görüşülmeye başlanmıştır.

Mimari Stajda Rotasyon Programı Koordinasyon Kurulu (7) adı altında peşpeşe yapılan dört ayrı toplantı sonucunda; “MSR Programı’nın test edilmesi amacıyla, mimarlık bölümü öğrencileri ile birlikte çalışma başlatılması...” kararı alınmıştır.

Bu karar üzerine; 05 Nisan 2000’de İTÜ – 109 numaralı salonda; 21 Nisan 2000’de YTÜ-Oditoryumu’nda ve 15 Mayıs 2000’de MSÜ Oditoryumu’nda mimarlık öğrencileriyle birlikte birer bilgilendirme ve forum toplantısı yapılmıştır.

( Benzer toplantılar 13 Kasım 2001’de MSÜ Oditoryumu’nda; 20 Kasım 2001’de İTÜ – 109 numaralı salonda ve 27 Kasım 2001’de YTÜ Oditoryumu’nda tekrar edilmiştir... Ancak bu kez bilgilendirmeler çalışan ve üreten MSR gruplarındaki aday mimarlar tarafından gerçekleştirilmiştir... )

İlk forum toplantılarının sonuçları, 5. kez yapılan “Mimari Stajda Rotasyon Programı Koordinasyon Kurulu” toplantısında değerlendirilerek; ulaşılan olumlu sonuç ve gelişmeler üzerine, “MSR Programı’nın uygulamaya devam etmesi için gerekenlerin yapılması...” kararı alınmıştır.

Çalışmalara İstanbul’da bulunan diğer okulların ( Beykent, Yeditepe ve İstanbul Kültür Üniversiteleri.) mimarlık bölümlerindeki öğrencilerin katılımıyla devam edilmiştir.

Şu an 82 ayrı grup halinde farklı aşamalardaki çalışmalarını sürdürmektedirler. İstanbul’daki tüm mimarlık öğrencilerinin MSR Programı ile tanışma ve katılımları tamamlandığında yaklaşık 240 grup oluşacaktır.

Elektronik ortamda kesintisiz ortak bilgilendirme olanaklarından şu an yararlanabilen öğrenci sayısı 800’e yaklaşmış durumdadır. (7) Her bir öğrenci grubu ayrıca kendi elektronik haber grubu üzerinden grup içi iletişim halindedirler.

Yine mimarlık bölümü öğrencilerinin başvurusu üzerine, yaygınlaşma İstanbul dışına da yönelmiştir.

Gelişim Süreci: “İkinci Aşama”

( Mimar adaylarımızın “Kesintisiz gündem, Mimarlık = 4 x a4 MSR Bültenleri... )

Mimari Stajda Rotasyon Programı’nın gelişim sürecinin ikinci aşamasını; eğitim sürecinin öznesi olan mimar adayı – öğrencilerin, mesleki pratik adına yapmış ya da yapacak oldukları tüm çalışmalarının belgelerini çizim, yazı, resim vb. yollarla “4 x a4” MSR Grup Bültenleri’ne aktarmaya devam ettikleri bu dönem oluşturmaktadır...

Mimar Adayının, mimari gözlem ve ifade gücünü geliştirmesi yönünde; 4 yıllık eğitim süreci ile paralel olarak grubu içerisinde sürekli bir test ortamında kendi kendisini sınaması, deneyimleriyle oluşturduğu izlere bakarak kendinde yeniden oluşturacağı veya seçeceği mesleki kimlik ( ve etik ) gelişimine katkıda bulunması beklenmektedir...

Temel kural olarak “farklı okulların farklı sınıflarında okuyan mimar adaylarının biraraya gelmeleriyle oluşan” MSR Grupları; bu üretken ortamın sağladığı özendirmeler yoluyla ve “kesintisiz bir gündemle” mimarlığı kendilerinde yeniden keşif ve inşa etmeye çalışmaktadırlar...

Hiçbir şekilde grup içi çalışmalarına müdahale edilmemektedir. Bağımsızlık ve özgürlüklerini, yerine getirdikleri sorumluluk anlayışıyla koşut olarak geliştirebilmektedirler...

Gruplar kendi içlerinde edindikleri farklı deneyimlerini paylaşma ve aktarma alışkanlığı geliştirmektedirler.

Artık birbiri ardısıra üretilmeye başlanan “MSR Grup Bültenleri” aracılığı ile öğrenciler, “stajı dört yıl boyunca kesintisiz ve keyifli bir mimarlık eylemi haline getirmeye başlamışlardır...”

MSR Programı uygulama örnekleri ve temel kurallar konusunda:...

Mimari Stajda Rotasyon Programı çalışması, öğrencinin mimarlık eğitimine başlaması ile mezun olduğu tarih arasındaki 4 yıllık ( yaklaşık 48 aylık ) süreci kapsar.

“Farklı okulların farklı sınıfları” kuralına göre ilk adımda gruplar;
İTÜ Öğrencileri: 1.; 2.; 3.; 4. Sınıflardan 1’er kişi
YTÜ Öğrencileri: 1.; 2.; 3.; 4. Sınıflardan 1’er kişi
MSÜ Öğrencileri: 1.; 2.; 3.; 4. Sınıflardan 1’er kişi’ nin
katılımıyla oluşmakta ve bu gruplara sayıları daha az olan Beykent; Yeditepe ve İstanbul Kültür Üniversiteleri öğrencileri birer ikişer katılmaktadırlar...

(Bilgilendirmesi yeni yapılan Bahçeşehir Üniversitesi öğrencilerinin de önümüzdeki günlerde katılımları beklenmektedir.)

Mezun olup gruplardan ayrılanların yerine her yıl okulların birinci sınıflarına yeni kaydolan öğrenciler aynı zamanda var olan gruplara katılabilmektedirler. Böylece ve grup hafızasıyla birlikte grup kimliğinin de oluşması doğal olarak beklenebilir.

Aynı zamanda eğitim sürecinde edindiği mesleki teorik bilgiyi "unutmasına fırsat vermeden, hemen test edebilme olanağı sağlayan" özelliği ile MSR çalışmalarından beklentimiz; öğrencinin staj kavramını birinci sınıfa başladığı ilk günden itibaren benimseyip içselleştirerek, öğrenen bir organizasyon içinde “sorun çözme kabiliyetini” geliştirmesine olanak sağlamasıdır...

Grup içi çalışmalarında:...

Temel olarak "basit ve tek bir yapı modelinin" yatayda çoğaltılması şeklinde tüm mimarlık öğrencilerini kapsaması hedeflenen Mimari Stajda Rotasyon Programı uygulaması; öğrencilerin "sorun çözme kabiliyetini geliştirme grupları" olarak ilişkilenmesiyle çalışmaya başlarlar.

Grup içerisinde "durum tespiti" ile ortaya çıkan "birey ve grup ihtiyaç programı"; öncelik durumuna göre çözülmesi gereken sorunlar sıralamasıyla kendi çalışma programı halini alır.

Böylece grup içerisinde geliştirilecek (7) çözümlerle "elenen sorunlar" dışında kalanlar; genel bir sorun alanı olarak Mimari Stajda Rotasyon Programı’nı genel konularını oluşturur.

Bu gelişmelerin bir işareti olarak da hiçbir deneyimi olmasa bile tüm mimar adaylarının yılda bir ya da iki kez bir işe girerken istenen cv / özgeçmiş belgelerini grup arkadaşlarına sunmaktadırlar.

Bu aynı zamanda ne istediğini bilen mimar adayının “kaliteye talep etme kalitesi” bilincinin gelişim sürecini de yansıtmaktadır.

Böylece MSR sürecinden geçen öğrenci esas stajına "yetkin bir mimar adayı" olarak başlayabileceğinin işaretlerini kendi msr gruplarında şimdiye kadar yaptıkları işlerden alıyoruz...

Örnek bir kazanım olarak, herhangi bir staj yerinde çalışmasını tamamlayan mimar adayı o işyerini grup içi ya da dışından bir başka arkadaşına mutlaka devir teslim ederek mevcut olanakların yitirilmemesine katkıda bulunmaktadır...

MSR Programı çalışmalarında şu ana kadar duyulan en büyük eksiklik, okullarımızda değerli hocalarımızın öğrencilerini bu çalışmalar hakkında teşvik edici yönde destekleridir.

Bu konuda kendilerine yeterince bilgi ulaştıramadığımız düşüncesiyle özeleştirimizi sunuyor ve sadece her gördüklerinde tüm öğrencilerinden “yeni sayı bültenlerini isteyerek...” beklediğimiz desteklerini esirgemeyeceklerine inanıyoruz.

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi,
Mimarlık Eğitim ve Kültür Araştırmaları Kurulu,
( EKA MBÇK) Raporu

(DEVAMI AŞAĞIDA...)

[Metin Karadağ]

(II. Bölüm)

(BAŞLANGICI YUKARIDA)

MİMARİ STAJDA ROTASYON PROGRAMI
Uygulamalar Raporu:

Mimarlık ve Eğitim Kurultayı
3 – 4 – 5 Aralık 2001
Yıldız Teknik Üniversitesi


Dipnotlar:

(1) EKA - MBÇK ve GALATA GRUBU-MBÇK Komiteleriyle birlikte…

(2) Deprem nedeniyle verilen ara hariç...

(3) YTÜ Mimarlık Fakültesi Dekanı: Prof.Dr. Hakkı Önel; MSÜ Mimarlık Fakültesi Dekanı: Prof. Dr. Cengiz Eruzun; İTÜ Mimarlık Fakültesi Dekanı: Prof.Dr. Mine İnceoğlu, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dekanı: Prof.Dr. Necdet TEYMÜR

(4) ODTÜ Mimarlık Fakültesi Staj Komisyonu temsilcileri Ankara’da oldukları icin katılamadılar. Ancak kendileri gelişmelerden sürekli bilgilendirildiler.

(5) YTÜ Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Staj Komisyonu’nu temsilen: Prof. Dr. İhsan Bilgin; MSÜ Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Staj Komisyonu’nu temsilen: önce MSÜ Dekanı olarak Prof. Dr. Cengiz Eruzun, sonra Yrd. Doç. Dr Emel Ardaman. İTÜ Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Staj Komisyonu’nu temsilen: Doç. Dr. Murat Çıracı, sonra Yrd. Doç. Dr. Aslıhan Tavil.

(6) Mimari Stajda Rotasyon Programı Koordinasyon Kurulu, çalışmalarını o tarihlerde aşağıdaki katılımcılar ile başlatmışlardır: Mimarlar OdasI İstanbul Büyükkent Şubesi ilgili komisyonlarının (EKA – MBÇK ve GALATA GRUBU – MBÇK) temsilcileri; YTÜ, MSÜ ve İTÜ Mimarlık Fakülteleri Mimarlık Bölümü Staj komisyonu temsilcileri; Mimarlık Vakfı Enstitüsü Temsilcileri; Ve Mimarlık öğrencileri.

(7)Genel haber iletişim grubu (şu an: 800 kişi): mimari_stajda_rotasyon@yahoogroups.com ‘dur.

( 8) Sorunların çözümünde yararlanılacak temel kaynaklar:
a) Staj Büroları ,
b) Staj Şantiyeleri
c) Yapı Malzemeleri Firmaları'nın sunuşları (Talepler doğrultusunda )
d) Yapı Malzemeleri Firmaları'nın sponsörlükleri (Talepler doğrultusunda )
e) Yapı Malzemeleri Firmaları'nın Fikir Projesi Yarışmaları (Talepler doğrultusunda)
f) Galata Grubu pratik çalışma alanları ( Yaz ve güz dönemi programları )
g) Mimarlık Vakfı Enstitüsü ( araştırma projelerine katılım olanakları ve burslar )
h) Uluslararası öğrenci değişim programları ( Akdeniz Mimarlar Birliği - UMAR, İAESTE vd. )
g) Her alandan danışmanla çalışabilmek
i)Farklı etkinlik programlarına katılım
j) Teknik v.d. geziler

8) Ek: Kavramlar:...

a) MİMARİ STAJDA ROTASYON PROGRAMI KOORDİNASYON
KURULU:
b) MSR GRUPLARI:
c) MSR OKUL KOORDİNASYONLARI:
d) MSR BÜLTENLERI:


a) MIMARİ STAJDA ROTASYON PROGRAMI KOORDINASYON
KURULU:

Bu kurul, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi'nin
ilgili (*)komisyonunun girişimiyle aşağıdaki
kurumların ve kişilerin katılımından oluşmuş ve MİMARİ
STAJDA ROTASYON Programı'nın "ilk taslağını peş peşe 3
toplantıda değerlendirerek çalışmanın uygulamaya
başlaması onayını vermiştir.
( Peş peşe 3 ayrı msr bilgilendirme forumu
öğrencilerin katılımıyla 5 Mayıs 2000'de
başlatılmıştır.)

a1) Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi
Temsilcileri: (*)EKA MBCK ve GALATA GRUBU MBCK;

a2)YTU Mimarlık Fakültesi'nin Staj komisyonu
Temsilcileri;

a3)MSU Mimarlık Fakültesi'nin Staj komisyonu
Temsilcileri;

a4)ITU Mimarlık Fakültesi'nin Staj komisyonu
Temsilcileri;

a5) Mimarlık Vakfı Enstitüsü Yönetim Kurulu Sekreteri;

a6) İlk MSR Gönüllüsü Öğrenciler;

b) MSR GRUPLARI:

Sizlerin SU AN içinde bulunduğunuz gruplar.
"Farklı okul ve farklı sınıf" temel koşulu ile oluşan
bu gruplardan henüz 61 adet açılmış olup bunlardan
değişik zamanlarda kurulmuş olan 13 grup
faaliyetlerini 25 bültenle yansıtmışlardır.
İstanbul'daki 9 ayrı mimarlık bölümünde okuyan öğrenci
sayısı 3000'in üzerinde olduğuna göre gruplama
işlemleri tamamlandığında yaklaşık 240 ayrı msr grubu
oluşabilecektir.

c) MSR OKUL KOORDINASYONLARI:
Bu koordinasyon msr faaliyetlerine başlamış
gruplardaki aktif arkadaşlarımızdan oluşmaktadır.
Her okulun msr gruplarındaki mimar adaylarının kendi
okullarında msr konusundaki yapacakları
bilgilendirmelerin yanısıra ihtiyaç ve gelişmeler
konusunda gündem oluşturup ortak etkinlikler üretmek
ve modelin gelişmesi için katkıda bulunmak isteyen
gönüllülerden oluşmaktadır...

Örnegin:

MSR gruplarında düzenli olarak çalışanların eğitimleri süresince
sigorta edilmeleri,...

Bu konuyu bir kampanya çerçevesinde yapı sektörüne bir
proje olarak götürülecek hale getirmek icin;
tartışılmasını sağlayarak gerekli bilgi birikimi ve
kamuoyunu oluşturmak,...

Bildiğiniz gibi msr gruplarındaki arkadaşlarımızın
şantiyelere yapacakları birçok ziyarette mutlaka işe
yaracak bu ve benzeri çalışmaları koordine etmek;...

MSR Okul Koordinasyon Bültenleri'ni çıkarmak;...
"Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-2" hazırlık atölyelerine
okullarındaki grup üyelerinin katılımı için
bilgilendirme çalışmaları yapmak,...

d) MSR BULTENLERI:

MSR Gruplarında yapılan çalışmaların ve etkinliklerin,
gözlem ve değerlendirmelerin yer verildiği, ortak ya
da grup katılımcılarının tek başına da
çıkarabildikleri 4 sayfa A4 boyutlarında ( ikiye
katlanmış A3 kağıtla yapılabilen) KÜNYESI BULUNAN ve
Mimarlar Odası tarafından her bir sayısı 200 adet
çoğaltılan ve elektronik ortamda da dağıtılabilen
bültenlerdir.