Laserli ölçü aletlerindeki gelişmeler ve Total Station

[RedRapsody]

Bu piyasaya girdiğimden beri en ilkel teknolojiden en yükseğine kadar bilgi sahibi oldum. En son yaptığım işin birinde lazerli TOPCON makina ile sadece kot almak için kullanarak rölöve aldık. Birçok şey BOSCH professional lazermetre ile ölçüldü. uzun sürdü ama hatasız tamamlandı.

Son işimizi ise istanbulda bir konakta yaptık, konak ahşaptı ve Tam fotogrametrik yaptık(yapmaya çalıştık) fotogrametrik rölövede öncelikle fotoğraf makinası labaratuvarda kalibre ediliyor.
lazerli TOPCON makina ile marker yerleştirilerek nokta alındı. fakat etrafı kapalı ve AHŞAP konakta hata olması kaçınılmazdı... Ahşap konakta yüründükçe makinanın ayarı bozuldu, ve sonuçta nokta hataları fotoğrafların rektifikasyonuna yansıdı.

Bu hatalarda bilgisayar başnda çizim yapam mimara, yani bana patladı... Git tekrar ölçü al, sabunla fln... Çok sıkıcı iş hata affetmiyor, çok hassas ve etrafı çok açık yapılarda tavsiye ediyorum.
Etrafı kapalı yapılar manuel rölöve ile daha hızlı olabilir.

Lazer scaner ise en sağlamı, ama 300 bin euro civarında bir fiyatı var.

[RedRapsody]

TOPCON makinamızı ilk kullandığımızda da böyle bir sorun vardı. Netcadten autocad'e atarken noktanın yanındaki ismini ve Z koordinatını göremiyorduk. Bunu Netcad ehakim bir arkadaşımız çözdü. Netcadte yazıları ayrı bir layer olarak patlattı. Bu layer ayrımından sonra autocad e aldığımızda , nokta nomarası, kot ve nokta 3 ayrı layerla elimize geldi. Buradan çizime geçtik...Ama artık bu yöntemi kullanmıyoruz, fotogrametrik yaptığımız için noktaları direk pictranda düzenleniyor ve rektifiye edilmiş fotoğraflar olarak autocad e aktarılıyor.

[A.OZSAVASCI]

Merhaba,
Bu konuda forumda yazılan yazıları uzun zamandır okuyordum, son mesajlardan sonra ben de bazı bilgiler eklemek istedim. Şu an piyasada çok fazla marka ve ürün olmasına rağmen en hatasız sayısal ölçüm yapan ekipman birkaç markaya ait, bu sebeple örnek verilen Kolida muhtemelen bu sıralamada aşağılarda kalıyor. Bu sektör dünyada inanılmaz bir pazar oluşturmuş durumda bu sebeple de ışık hızıyla yeni ölçme yöntemleri ve yeni ekipmanlar geliştiriliyor. Fakat bu üretim, bu alanda hizmet vermek üzere çalışan ve genelde ölçümü yapan ve ölçüm datasını kullananların dışında olup tamamen ürüne ve mekanik özelliklerine odaklı olabilmektedir. Bu sebeple üreticiler performansı ancak ürünün kullanılma oranıyla kontrol edip artırabiliyorlar. Avrupa kökenli ölçüm ekipmanları Uzakdoğu kökenli ekipmanlara göre kat be kat daha pahalı ama tabi ki daha hatasız veri üretip ürün desteği veriyorlar. Bütün bu yaşanan süreç benim kişisel olarak gözlemlediğim kadarıyla bütün dünyada paralel yaşanıyor, zaten bu sebeple bu sektörün kullanıcılarını yani üreticileri, ekipman kullanıcılarını ve data kullanıcılarını bir araya getiren ve bu tür sorunları giderme amaçlı çeşitli organizasyonlar yapılıyor. Gelinen nokta teknolojik olarak hayret verici olsa bile son kullanıcının elindeki bilgisayarın konfigürasyonunun altında kalan ve kullanılabilir verinin peşinde herkes, bu da efektif ve hızlı olarak bu datanın istenen amaca göre kullanılabilmesi demektir. Lazer tarayıcıların şu an kriminal olay tespitlerinde bile kullanıldığını belirtmek isterim, yapılan bu ucu bucağı olamayan veri depolamasının maalesef sınırlı bir limitinin olması gerektiği aşikar.
Ayrıca eklemek istediğim esas konuyla ilgili; mimari belgeleme amacıyla bu teknolojileri kullanmanın en doğru yolunun en uygun yöntem ve teknolojiyi ya da teknolojileri seçmek, farklı teknolojileri ekonomik bir çerçevede gereken kullanım oranlarında tanımlamak ve bir arada kullanabilmek için gerekiyorsa disiplinlerarası çalışma yapmak, bu çalışmayı yaparken de sınırları doğru belirlemek olduğuna inanıyorum. Ürüne odaklı tasarlanmayan belgeleme süreçlerinin gereksiz emek ve bütçe harcadığı açıktır, yeni teknolojilerde bu duruma gereksiz bilgi depolanmasını da ekleyebiliriz. Mesela ben iki senedir tarihi yarımadada çok büyük bir bütçeyle lazer tarayıcı ile yapılan belgelemenin sürecini ve sonucunda ortaya çıkan ürünü de çok merak ediyorum.
Y. Mimar Arzu Özsavaşcı

[Barış Altan]

Tekrar merhaba,
Kolida markasının uzakdoğu'da üretilen bir ürün olarak şüphesiz Avrupalı rakiplerine göre dezavantajları var. Ölçüm hassasiyeti konusunda çok birşey söyleyemiyorum, iç mekanda deneme amaçlı ölçümde hatasız ölçüm yaptı. Ama tabi dış mekanda ve hava koşullarındaki performansını bilemiyorum. Fakat şu da bir gerçek, tüm markaların kullanım kılavuzlarında yazan özellikleri, ölçüm hassasiyetleri vb. teknik özellikleri ideal ortamlarda denenerek elde edilmiş veriler. Bu noktada kullanıcının tecrübesinin, nasıl bir yöntemle ölçtüğünün ölçümün doğruluğu üzerinde doğrudan etkisi oluyor. En basitinden, tanımlı bir poligon üzerine, diyelim lazer şakülle total station kurulurken, kullanıcı önemli bir faktör oluyor. Konvansiyonel şakülde ise başka durumlar söz konusu olabiliyor.

Daha önce de yazdığım gibi şimdiye kadar sadece Leica kullandım. 2-3 değişik marka total station'ı ise kısa süre deneme şansım oldu. Son olarak denediğim Kolida (Topcon'un teknolojisini kullandığı söyleniyor, zaten şekli şemali de Topcon'a benziyor) gibi aletlerdeki bir yazılım sorununa akıl sır erdiremedim. Bu sorunu daha önceki mesajımda yazmıştım. Akıl sır erdiremememin nedeni, aktarılan verinin kullanımının kolaylığı ile doğrudan ilgili bir konuyu göz ardı etmiş olmaları. Artık günümüzde yazılım çok kolay geliştirilen birşey. Kaldı ki, bu alanda çok gelişmiş yazılımlar var, hiçbirşey yapamıyorsanız alıp taklit edin. Aktarılan veriler üzerinde çeşitli cambazlıklar yapmak gerekiyor, kolay kullanılır hale getirmek için.

[RedRapsody]

Orijinal metin A.OZSAVASCI tarafından gönderilmiş

Mesela ben iki senedir tarihi yarımadada çok büyük bir bütçeyle lazer tarayıcı ile yapılan belgelemenin sürecini ve sonucunda ortaya çıkan ürünü de çok merak ediyorum.
Y. Mimar Arzu Özsavaşcı

Bence bu işle ilgilenen herkes bunu merak ediyor. Nasıl bir belgeleme yapıldı, sonuçları ne olacak, ciddi merak konusu...

[phin]

Orijinal metin RedRapsody tarafından gönderilmiş

Bence bu işle ilgilenen herkes bunu merak ediyor. Nasıl bir belgeleme yapıldı, sonuçları ne olacak, ciddi merak konusu...

Sadece Tarihi Yarımada da mı yapıldı ? Ben Beyoğlu'nda da yapıldığını duymuştum ama doğru mu bilmiyorum. Bu tespit çalışmasını hangi bölüm yapıyor ?

Endişem şu ki, ellerinde sadece trilyonlarca noktadan oluşan bir bulut var

[RedRapsody]

Orijinal metin phin tarafından gönderilmiş

Endişem şu ki, ellerinde sadece trilyonlarca noktadan oluşan bir bulut var

Sanırım bu işi metropolitan planlama yapıyor.Çok büyük bir ekip çalışmıştı, heryerden çok sayıda harita mühendisi lazer scanerlarla çalıştı bildiğim kadarıyla. Ne sonuç çıkacak göreceğiz.

Kabuslarla dolu rölöve restorasyon dünyası... Gülüyorum ama çok kötü durum.Piyasada birçok elde kalmış restorasyon projesi var. Parası bitmiş, kara kara düşünen ve kuruldan şu projeyi geçirseniz hayrına diye yardım bekleyen... Çok iyi profesyonel ekipler oluşturmak gerek. Böyle bir ekipte yeralmayı umuyorum ben de...

[vinan]

Bende Tarihi Yarim Adanin Laser Sacnner ile yapilan islerinin sonucunu cok merak ediyorum. Bizde ölcümüzde laser scanner kullandik. Ilk bakista milyonlarca nokta arasinda koybolacagimizi sandik yada bu noktalar ne kadar isimize yarayacakti. Acikca söylemek gerekirse biz RIEGL marka Laser Scanner kullandik ve cok memnun kaldik. Cünkü nokta bulutunu rahatca AutoCAD'e aktacabilecek bir program var Kubit Pointcloud. AutoCAD üzerinde calisan bir program ve her türlü Scannr'in verilerini AutoCAD'e aktarabiliyor ve isleyebiliyor. Riegl'in verdigi nokta bulutunda yapinin istedigimiz kotundan kesitleri alabildik ve Pointcolud yardimiyla AutoCAD üzerinde rahatlikla cizim yaptik. Riegl'dan gelen nokta bulutu ve orhophoto lar Kubit Pointcloud ile AutoCAD'e getirdik ve AutoCAD fonksiyonlariyla yabancilik cekmeden cizimi tamamladik.Ayrica RIEGL Laser Scanner her pozisyonda panoramik fotograf cektigi icin yapiyla ilgili güzel bir resim arsivimizde olusutu. Totalstationla yaptigimiz islerde ise daha önceden bahsetmistim TachyCAD ve Photoplan ile hallediyoruz. Tachycad'le neredeyse ölcüm yaparken cizimin büyük bir kismini tamamliyoruz.Zaten Totalstation'la ölcüm alirken nelerin ölcüsünü aliyoruz; pencerler, kapilar, sacak kotlari vs. bunlari ölcerken bir yandan cizmis oluyoruz.Autocad üzerinde calisan bir program oldugu icin aktarma sorunlari gibi birsey de yasamadik.

[A.OZSAVASCI]

Merhaba,
Tarihi Yarımada'da yapılan ölçümün nerelerde yapıldığını binaların üzerinde ölçümden sonra kalan targetlardan anlayabilirsiniz, büyük bir bölümde ölçüm yapılmış. Beyoğlu'nda ölçüm yapılacağını ben de duymuştum ama ne yapıldı bilmiyorum, targetlardan iz sürülebilir. Bu arada yeni bir haber de Topkapı Sarayı içinde şu an devam eden belgeleme çalışmasında lazer tarayıcının da kullanıldığına yönelik, bu konuda benim de detaylı bilgim yok, bilen birisi bizi aydınlatabilir.
Profesyonel ekipler oluşturulması gerektiği konusunda hemfikirim. Ancak bu alanda yetişmiş eleman sıkıntısı çekiliyor, bu tip projelere yeni giren mimarların ya da teknikerlerin rölöve konusunda bilgili olmaları maalesef yetmiyor, bu teknolojik datayı nasıl deşifre edip kullanacaklarına yönelik eğitilmeleri ve bu bilginin ve elemanların sürekliliğini sağlamak gerekiyor. Oldukça mobil olan mimarlık ofislerinin kadrolarında da bu sürekliliği sağlamak çok zor olabiliyor.
Y. Mimar Arzu Özsavaşcı

[Ali Emrah ÜNLÜ]

merhabalar,
Tartışılan konu rölöve-restorasyon konusu ile ilgili çalışan meslektaşlarımız arasında oldukça önemli. 2003 yılından bu yana tarihi yapıların belgelenmesi için total station kullanıyorum. Çok farklı büyüklükte ve sayıda binanın ölçümünü yaptım. Kullandığım alet bir Leica TCR 400. Total station ile üç boyutlu koordinat sisteminde alınan noktalar autocad ortamında rahatlıkla işler hale getirilebilir. tranfer formatı DXF dir ve direkt Autocad'e atılmaktadır. Bahsedilen sorunlar ile biz de karşılaştık özellikle aletten dataların doğru formatta bilgisayara aktarılması sırasında. İthalatçı firmadan mimari ölçüm anlamında bir destek alamadık- Onların bilgileri haritacılık ile sınırlı- iş üç boyuta ve iç ve dıştan oluşan bir geometriye gelince çuvalladılar- biz kendi başımızın çaresine baktık ve mimari bilgiler-üç boyut algılaması ve rölöve tecrubeleri ile kendi sistemimizi oturttuk- Firma şimdi mimari kullanım için her alet sattığında bizden destek istiyor.
Fotogrametri işinin türkiye'de çok az mimar tarafından doğru ve maksadına uygun yapıldığını düşünüyorum. Özellikle üç boyutlu fotogrametri yapanlar bir veya iki bürodan ibaret. genelde iki boyutlu olarak fotograf rektifikasyonu kullanılıyor. Fotogrametrik yazılım olarak PICTRAN kullanıyoruz ama program çok kullanışlı ve pratik değil- Alman sistemi ama gene de işimizi görüyor.
Rölöve konusunda çalışan arkadaşlara tavsiyem bu konularda kendi sistemlerini kurmaları- bir haritacı mimari ölçümde size yararlı olamaz- Özellikle rölöveyi çizen kişinin alet okumalarını yapması çok önemli yanında çok detaylı bir kroki üzerinde alınan noktaları işaret etmesi de. Gerçi şimdi yeni çıkan modellerde LCD ekranda fotoğraf üzerine aldığınız noktalar işleniyor- Ama bu aletler oldukça fiyatlı.
Biz ofis olarak bütün restorasyon işlerimizde total station ve fotogrametri kullanıyoruz. Ancak bu tekniklerin sadece belgelemeye yardımcı olduğu asıl işin gene de özellikle konvansiyonel olarak rölöve konusundaki deneyime bağlı olduğunu unutmayalım. Gelelim el tipi distro aletlerine- bu aletlerin çok güvenilir olmadığını ve kullanıcı kaynaklı ölçüm hatalarının olduğunu söyleyebilirim. Çok dikkatli kullanılmaları gerekli özellikle düzleme paralel tutulmaları ve hedeflemenin doğru yapılması- elde kullanıldığında zoluklar ile karşılaşılabilir. Ama genede şerit metreden daha pratik ve tek kişi çalışmaya olanak veriyor.

Bu konuda çalışan arkadaşlarına her zaman bilgi desteği verebiliriz. İyi çalışmalar-
Ali Emrah ÜNLÜ rest.y.mimar /İTÜ
EMR mimarlık restorasyon ltd. şti. 0 532 315 54 36

[A.OZSAVASCI]

Merhaba,

Bu konularda uluslararası yayınları ve örnekleri takip etmek ve sempozyum bildirilerine göz atmak isteyenler için birkaç link ekliyorum, özellikle Türkiye'den disiplinlerarası akademik katılımın gerçekten fazla olduğunu belirtmek isterim...

CIPA: Home
CIPA: Papers
CyArk High Definition Heritage Network
RecorDIM: Home
www.heritage3d.org

Y. Mimar Arzu Özsavaşcı

[MrT]

Orijinal metin Ali Emrah ÜNLÜ tarafından gönderilmiş

merhabalar,
Total station ile üç boyutlu koordinat sisteminde alınan noktalar autocad ortamında rahatlıkla işler hale getirilebilir. tranfer formatı DXF dir ve direkt Autocad'e atılmaktadır.

Okunan noktaları autocad ortamına attıktan sonra, noktaları birleştirmek için uyguladığınız özel bir yöntem var mı? Yoksa fotoğraf ve notlarınıza göre tek tek mi birleştiriyorsunuz?

[vinan]

Orijinal metin MrT tarafından gönderilmiş

Okunan noktaları autocad ortamına attıktan sonra, noktaları birleştirmek için uyguladığınız özel bir yöntem var mı? Yoksa fotoğraf ve notlarınıza göre tek tek mi birleştiriyorsunuz?

Bu konuyla illgili olarak aslinda daha önceden bir programdan bahsetmistim TachyCAD ile ölcüm ve cizim ayni an diye sanirim bu size yardimci olur. Tachycad olmadan önce bizim ofiste noktalari birlestirme islemi cok zamanimizi aliyordu biraz kafa karistiriciydi bence. Disarida ölc, ofise geri dön, totalstation'daki verileri aktarma programiyla bilgisayara aktar, noktalari DXF'e dönüstür ve export et, Autocad'e getir, ayrica bu yetmez gibi haritacilarin kullandigi y, x, z koordinat sisteminden mimari koordinat x, y, z sistemine dönüstür, mutlaka bir eksik cikar tekrar araziye dön sonra yine ofise geri dön noktalari birlestirmeye calis, nokta numarasi ve noktalari ayni layer da olur, bunlar sadece topview'da görünür baktigimiz acidan nokta numaralarini göremeyiz, kroki tut vs. gibi bi cok zorluk ama simdi Tachycad'le bu sorunlari yasamiyoruz. Bu yazdiklarimin bir kismini yapmiyoruz artik. Sadece total station'u bilgisayara bagliyorum ölcerken cizmis oluyorum ve yerinde kontrol edebiliyorum ofiste ekleyecegimiz ölcümleri ve görünüsleri, detaylari cizmek kaliyor.Bunuda PhoToPlan'la hallediyoruz. Cektigimiz fotograflarda üzerinde cizim yapilabilir hale geliyor.

[hebedebe]

Orijinal metin vinan tarafından gönderilmiş

ama simdi Tachycad'le bu sorunlari yasamiyoruz. Bu yazdiklarimin bir kismini yapmiyoruz artik.

Sayın Vinan, arazide çizim işinin büyük kısmını halletmek büyük kolaylık. Tecrübenize güvenerek işin pratiğiyle ilgili birkaç soru sormak isterim. 1-Arazide plan ve kesit/görünüş eskizi çıkarmaya ihtiyaç oluyor mu? (Biz fotoğraflar dışında yine de kesit eskizleri çıkarıyoruz gözümüzden kaçan şeyleri en aza indirmek için) 2-Arazide çizim yaparken sadece plan mı çiziliyor? Kesit ve görünüş işleri ofiste mi hallediliyor? (Örneğin bir mekandan 1 plan ve 2 kesit geçtiğini varsayarsak arazideki işleyiş nasıl oluyor?) 3-Tachycad kullanımı sırasında çizgi birleştirmeyip sadece nokta ve nokta ismini dosyaya aktarma imkanı var mı?

[RedRapsody]

Görünen o ki herkes tecrübesine göre kendine uygun bir teknik geliştirmiş. Sanırım önemli olan rölöveyi ne kadar hatasız ve hızlı yapabildiğiniz. Ben şuan benim için yeni olan bir teknikte kendimi geliştirmekle meşgulüm ve daha hızlandığımı , hata payını da minimuma indirdiğimi söyleyebilirim.
öncelikle mutlaka el çizimi kroki çizilmesi gerekiyor, bu hem yapıyı okumaya yardımcı oluyor hem de birleştirme aşamasında kafanızın karışmamasını sağlıyor.
Total stationla Pointer,marker ne derseniz onları nereye koyduğunuz çok önemli. Biz yüzeyleri ayrı ayrı kordinat sistemine aktarıyoruz, markerın yanındaki nokta numarası yardımıyla, da Pictranda fotoğrafları fotogrametrik hale getiriyoruz(bunu konunun uzmanı fotogrametri müh. yapıyor). Bu fotoğrafları sayısallaştırarak 3D ortamda autocadte birleştiriyoruz. Ve elimize geçen 3D hatasız bir rölöve oluyor. Bu aşamadan sonda gerek duyulursa 3D max ile yapıyı görselleştiriyoruz. İstediğiniz yerden kesit alın , istediğiniz yerden görünüş alın...