Hasankeyf taşınıyor !

[Mehmet Tunçer]

Binlerce yıllık kültürü, mağaraları, yüzlerce metrelik içiçe geçmiş kültür mirasını nasıl taşıyabilirsiniz. Baraj yapmak bu kadar mı önemli. Harcanacak para sonucu ortaya çıkacak komediye tüm dünyanın şimdiden güleceğine eminim. Kimler para kazanacak bu işten acaba..Tüm sivil toplum kuruluşları, uluslararası kuruluşları bu saçmalığı durdurmaya çağırıyorum.
Mehmet Tunçer

Haber aşağıda:

Hasankeyf taşınıyor
Tarih: 13 Ocak 2006 Kaynak: Sabah

Antik kent Hasankeyf, Ilısu Barajı'nın sularına gömülmekten kurtuluyor. Tarihi eserler tek tek sökülüp Raman Dağı eteklerine taşınacak. Projeyi Başbakan bizzat takip ediyor.

Hasankeyf taşınıyor
Yaklaşık 50 yıldır Türkiye gündeminde bulunan Ilısu Barajı için artık geri sayım başladı. Mart ayında Ilısu Köyü'nde yapılacak törenle baraj inşaatına ilk kazma vurulacak. Hasankeyf ise herkesin korktuğu gibi "sular altında" kalmayacak. Çünkü Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın da onay verdiği ve bizzat takip ettiği projeyle tarihi kent kurtulacak. Nasıl mı? Gayet basit, benzeri Mısır'da da hem de 46 yıl önce uygulanan bir yöntemle... 10 bin yıllık tarihi ile ayakta durmaya başaran tüm tarihi eserler, tek tek başka bir yere taşınacak. Raman Dağı'nın eteklerinde, bir sahil kasabası olarak yeniden hayat bulacak.

Limanı Bile Olacak
Zeynel Bey Türbesi, hamam, Tarihi Artuklu Köprüsü, El-Rızk Camisi, Koç Camisi, İmam Abdullah Zaviyesi, küçük külliye, Süleyman Camisi ile Kızlar Camisi'nin her taşı numaralandırılacak. Ardından sökülecek. Yeni Hasankeyf'te aynen inşa edilecek. Yeni bölge yarımada şeklinde olacak. Böylece turizm açısından da cazibesinin artırılması hedefleniyor. Yani tarihi şehrin kıyısında su sporları da yapmak mümkün olacak. Bunun için 30 milyon dolarlık bir bütçe ayrıldı. Peki tam olarak nerede kurulacak? Şimdiki Hasankeyf'in tam karşısındaki Raman Dağıeteklerinde, Kesmeköprü Köyü'nün üst taraflarında inşa edilecek. Ayrıca yeni Hasankeyf'teki şehir merkezi ve konut alanları da net olarak belirlendi. Açık hava müzesi görünümündeki kentin sahilinde kafe, çay bahçeleri, gezinti alanlarının yanı sıra, deniz araçlarının barınabileceği küçük bir liman bile bulunacak.

Tepkiler Sürüyor
Batman gezisi sırasında konuşan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan da projeye değindi. Erdoğan, "Hasankeyf'i taşıyoruz. Oradaki bütün tarihi eserleri kuzeye almak suretiyle onları yeniden inşa ediyoruz. Hasankeyf kesinlikle sular altında kalmayacaktır. Projesi hazırdır. Bizzat kendim takip ediyorum. Projedeki son durumu gördüm. Çünkü Ilısu Barajı, Güneydoğu'nun adeta yeni zenginliklerinden biri olacaktır" dedi. Ancak proje sanıldığı gibi herkesi sevindirmedi. Hasankeyf'in yeni haliyle ilgili keyifsizliğini dile getiren ve çizilen pembe tablonun yanıltıcı olduğunu söyleyen Belediye Başkanı Abdulvahap Kusen şöyle konuştu: "Hayali su sporları, jet skilerle turizmin gelişeceği, mağaracılık ve kültür turlarıyla kentin cazibe merkezi haline geleceği yeni Hasankeyf'i anlattılar. Bizler binlerce yıldır her medeniyetin ekleme yaparak açık hava müzesi haline getirdiği Hasankeyf'teki mağara yaşantımızı, kuracakları modern şehirlere değişmeyeceğimizin bilinmesini istiyoruz."

[NnR]

Kalelerin en uçarısı, kentlerin incisiydi. Onu Dicle’nin baş edilmez sırrını çözenler kurdu. İran ve İç Asya, Mezopotamya, Roma ve Bizans kültürleri orda buluştu. Geceleri çam sakızı kokan beş bini aşkın mağara, saraylar, yeraltı yolları, görkemli kapılar, köprüler, camiler, bahçeler, hanlar ve çarşılarla süslendi. Hasankeyf geleceğe çıkmak isteyenlerin kentiydi. (ATLAS Dergisi)

Hasankeyfi ziyaret etmiş bir mimar olarak taşınmasını doğru bulmuyorum.evet taşımakta bir koruma yöntemidir,başta mısır olmak üzere birçok yerde uygulaması bulunmaktadır.ama hasankeyf gibi helenistik döneme ait mağaraların bulunduğu bir oluşumun taşınması fazlasıyla riskli gibi geliyor..korumak adına taşımayı önermek;hasankeyf'e bakış açısıyla ilgilidir..Hasankeyfi birkaç tarihi eserden oluşan bir yerleşim olarak görenler belki taşınmasını önerebilirler ama hasankeyf bunlardan ötedir.Hasankeyf başlıbaşına bir tarihtir.ortaçağın en önemli şehirlerinden biri olmuştur. hasankeyf başlıbaşına bir kültürel zenginliktir.sayısız kültüre yataklık etmiştir.Türkiye için eşsiz bir zenginliktir,dünya için eşsiz bir zenginliktir. Böyle değerli bir yerleşimin,bir baraj uğruna riske atılması bana hiçte akıllıca gelmiyor.son dönemlerde gelişmiş ülkeler baraj yapılmasını bırakıp,değişik enerji kaynakları ararken neden ısrarla baraj yapmaya çalıştığımızıda anlamış değilim.Sadece 3. dünya ülkelerinde baraj yapımı devam etmektedir.örneğin;Hindistan gibi.
Barajları biraz incelediğimizde olumsuz yönlerinin ağır bastığı çok net görülüyor.öncelikle bir bölgenin doğal iklimini değiştiriyorsunuz,doğanın dengesini bozuyorsunuz.Barajlarda toplanan su her zaman,kendi halinde akan suya göre daha soğuk oluyor. Bu durum balık ölümlerine hatta bazen türlerin yok olmasına yol açabiliyor. Durgun baraj gölleri göç eden balıkların yollarını şaşırtıyor ve göç sürelerini uzatıyor.Akarsuların, barajlardan dolayı susuz kalan aşağı bölgelerinde de sorunlar ortaya çıkıyor. Örneğin; su düzeyinin düşmesinden dolayı, göçmen kuşlar kendi besin kaynakları olan böcekleri yerlerinde bulamıyor.
Baraj gölleri, verimli toprakları olduğu kadar, arkeolojik, kültürel ya da tarihi değerlere sahip yerleri, doğal güzellikleri de sular altında bırakabiliyor. İnsanların evlerini terk etmek zorunda kalmalarına ve belki de tüm yaşam biçimlerini değiştirmek zorunda kalmalarına neden olabiliyor. Örneğin; göç çok önemli bir faktör!! Köylerinden büyük şehirlere göç etmek zorunda kalan insanlar için alışmak zor oluyor. Geçmişlerinden, anılarından kopuyorlar. Üretim sistemleri değiştiği için yoksullaşmaya yol açıyor.İşsiz kalma riskleri artıyor.Bu kadar olumsuz yön varken hala baraj konusunda ısrar etmek yerine farklı enerji politikaları üretilmesi daha yerinde olur gibi geliyor.Örneğin;güneş enerjisi,rüzgar,deniz dalgası gibi bir çok çevreye zarar vermeyen alternatif enerji kaynakları mevcut.
Restoratör mimarların ve öğrencilerin bu konuda daha duyarlı olmaları gerekir.Hasankeyf üzerine yoğunlaşılıp, taşınmasına alternatif bir proje ile karşı çıkmak en doğrusu olur görüşündeyim.

[Gökçe Aras]

Doğa Derneği, Ilısu Barajı’nda toplanacak su altında kalması beklenen Batman’daki tarihi Hasankeyf’i kurtarmak ve finansman desteği verecek bankaların projeden çekilmesini sağlamak amacıyla kamuoyu baskısı oluşturmak için bölgeye tren gezisi düzenleyecek.

Konu ile ilgili basında çıkan haberler;

Hasankeyf'e Sadakat Treni yola çıkıyor

Hasankeyf'i kurtarma çabası