Türkiye'de Güzel Sanatlar Fakülteleri'nde Koruma Eğitimi

[fine arts]

Sevgili Arkitera FORUM katılımcıları! Herkese selam!
Aslında bir süredir arkitera.com sitesinden haberdarım, ancak Forum'a yeni üye oldum. Asıl amacım, restorasyon konusunda gündemi, bu forum sayesinde takip edebilmek ve "Restorasyon Eğitimi" konusunda bir tartışma ortamı başlatmak veya siz katılımcıların fikirlerini almak..... Ben şu anda Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel SAnatlar Fakültesi Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü Çinicilik ve Çini Onarımları Anasanat Dalı'nda
Araş. Gör.'lisiyim ve aynı bölümde Sanatta Yeterlik (Doktora) programında öğrenciyim. "Türkiye'de Güzel Sanatlar Fakülteleri'nde Çini Anasanat Dallar'nda Konservasyon ve Restorasyon Derslerine İlişkin Öneriler" başlıklı bir tez hazırlamaktayım. Lisans eğitimimi tamamladığım 1993 yılından beri Çini Restorasyonu (özellikle de mimari yapılardaki çinilerin restorasyonu) konusunda çalışmalar yapıyorum ve bu konuda uzmanlaşmaya çalışıyorum. Elbetteki restorasyon işlerini üniversite ortamında yürütmek çok zor oluyor. Sizlerin de bildiği gibi ülkemizde konservasyona-retorasyona ihtiyacı olan pek çok kültürel miras bulunmaktadır. Ama maalesef gerek ülke yönetiminin, gerek restorasyonla ilgili özel veya resmi kurumların ve gerekse de üniversitelerin restorasyon konusunda oluşturduğu bilimsel bir bilinç yada izlenen bir koruma politikası bulunmamaktadır. Bir sanatçı,eğitimci (sanat eğitimcisi), akademisyen ve bir öğrenci olarak tüm bu misyonların bana yüklediği bir sorumluluk bilinci ile, üzerime düşeni yapmaya çalışıyorum. Bunu ise restorasyonun önemli bir basamağı olan eğitim alanında yapmaya uğraşıyorum. Uzun zamandır konu ile ilgili araştırmalar yapıyorum. Gördüğüm şu ki:
Bir çok Avrupa ülkesinin tersine, ülkemizde restorasyon eğitimi genellikle mimarlık alanında veriliyor ve dolayısı ile de mimarlık fakültelerinde restorasyon bölümleri ilgili konuda eğitim veriyor. Meslek Yüksek Okulları'nın varlığını bilmeme reğmen, onların tam bir kaos yarattıklarına inandığım için burada onlara değinmek istemiyorum. Yurt dışındaki pek çok üniversiteyi araştırdım ve iletişim kurdum. Oralarda Güzel Sanatlar Fakülteleri veya Enstitüleri'nde restorasyon veye Konservasyon Bölümlerinin yer aldığını gördüm. Şimdi sizlere soruyorum: Ne dersiniz? Sizce de Ülkemizde Güzel Sanatlar Fakülteleri'nde bir "Restorasyon Bölümü" kurulmasının artık zamanı gelmedi mi?

[phin]

merhaba,

tartışmaya katılmak isterim. öncelikle anlamadığım bir nokta var. siz zaten güzel sanatlar fakültesine bağlı bir restorasyon bölümünde değil misiniz?

ülkemizde restorasyon konusunda büyük eksiklikler olduğu doğru. sizin bu konuda eksikliğini duyduğunuz başlığın ne olduğunu tam anlayamadım.

eğer konu restorasyon eğitiminin mimarlık bölümlerine bağlı olması ise, bu bölümlerdeki eğitim genel olarak mimari-restorasyon üzerine. hatta 2 yıllık yüksekokullardaki eğitim alan kişilerle, mimarlık üzerine restorasyon yüksek lisans çalışması yapanlar arasında bile büyük farklar var.

mimarlık fakültelerine bağlı restorasyon eğitimleri hakkında bir miktar bilgim var ama diğer fakültelerde ne tip bölümler var bilemiyorum.

[fine arts]

merhaba,

öncelikle tartışmaya katılmak istediğiniz için teşekkür ederim.
sanırım tam olarak hangi konuda tartışmak istediğimi anlatamamışım. sorularınızı cevaplamaya çalışarak neyi sorguladığımı daha detaylı anlatmaya çalışacağım.

ben, güzel sanatlar fakültesine bağlı bir restorasyon bölümünde değilim, çünkü farkında mısınız bilmiyorum ama ülkemizdeki güzel sanatlar fakültelerinde bir restorasyon bölümü zaten yok, en azından şimdilik yok. sadece "geleneksel türk el sanatları bölümü" adı altında yer alan "çini, halı-kilim ve tezhip" gibi anasanat dallarında ders programlarında restorasyona ilişkin dersler var. ancak bu derslerin işlenmesinde kadro ve alt yapı eksikliği gibi nedenlerden dolayı tam donanımlı bir eğitim verilemiyor. zaten bu bahsettiğim sanat dallarının amacı; öncelikle ilgili sanat dallarında tasarımcı-sanatçı yetiştirmektir. 3 yada 4 adet ders kapsamında konservasyon ve restorasyon ile genel anlamda tarihi çevre ve koruma bilinci ve koruma - onarım yöntem ve teknikleri anlatılmaya çalışılıyor.

diğer bir konu ise, ülkemizdeki restorasyon konusundaki eksiklikler... ve benim hangi hangi konuda eksiklikten bahsetmek istediğimi sormuşsunsunuz. en önemli eksiklik, sizin de bildiğiniz gibi yanlış restorasyon uygulamalarıdır. ve restorasyon uygulamalarının, yasal prosedürler gereği müteahhitlerin elinde olası yani bu konuda tam donanımlı ve eğitimli kimselerin olmaması. bu tür eksikliklerin ancak bilimsel yöntemlerle araştırma ve deneysel çalışmalara dayanan eğitim ortamlarında giderilebileceğine, (pek çok bilinçli insan gibi) inanıyorum. ve bu koruma eğitiminin ülkemizdeki durumuna baktığımızda ise, mimarlık alanında, (sadece mimariye yönelik) lisans veya lisansüstü programlarla eğitim verildiğini biliyoruz. bu eğitimin düzeyi iyi olmakla birlikte yeterli olmadığına inanıyorum. mimari yapılarda yer alan veya almayan taşınabilir eser dediğimiz; çini, ahşap, metal, cam vb. malzemeden yapılmış süsleme unsurlarının restorasyonu söz konusunda olduğunda uzmanlık alanlarının oluşmadığına inanıyorum. bu süsleme unsurlarının restorasyon eğitiminin, pek çok yurt dışı ülkesinde olduğu gibi "güzel sanatlar fakülteleri" bünyesine bağlı olarak kurulması gereken bir konservasyon-restorasyon bölümünde verilmesi gerektiğini düşünüyorum. ve bu konuda son 4 yıldır araştırmalar yapıyorum. yurt dışındaki güzel sanatlar fakültelerine bağlı pek çok restorasyon bölümleri buldum ve onlarla iletişime geçtim, ders programlarını aldım, inceledim. doktora tez konusu olarak da bu konuyu seçtim ve neredeyse tezimi bitirmek üzereyim. ülkemizdeki güzel sanatlar fakülteleri geleneksel türk el sanatları bölümleri çini anasanat dallarına gittim, hocalarına ve öğrencilerine anketler uygulayarak görüşlerini aldım. eğitim programlarında yer alan restorasyon derslerine ilişkin durum saptamaları yaptım. çalıştığım bölümde ders programlarını bu anlamda yeniden düzenlemeye çalışıyoruz. gördüğünüz gibi bahsetmeye çalıştığım konu üzerinde epeydir araştırmalar yapıyorum. siz bile ülkemizde mimarlık dışında başka hangi hangi okullarda restorasyona bölümlerinin olduğunu bilmediğinizi söylemişsiniz. taşınabilir eser restorasyonu eğitimi veren en önemli bölümü istanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi kurdu ve mezunlarını vermeye başladı bile...bu bölümü de ziyaret ettim ve bu bölümün varlığı çok önemli, iyi bir başlangıç olduğunu düşünüyorum. ancak bununla da kalmamalı diye düşünüyorum.

güzel santlar fakültelerinde bir restorasyon bölümü olmasının uygun olacağına inanmamın sebebi ise; bu fakültelerede yer alan sanat dalalrında tasarım ve üretim yapıldığı için, restorasyonu konusunda da malzemeyi tanıyan kişilerin eğitim almış olmasıdır. sizin de bildiğiniz gibi, bir eserin konservasyonu ve restorasyonunda o eserin malzemesini bilmek çok önemlidir.

benim tartışma konusu haline getirmek istedğim konu işte budur. bu alanda çalışan veya ilgili olan kimselerin görüşlerini almak istiyorum: güzel sanatlar fakültelerinde bir restorasyon bölümü kurulması fikrine nasıl bakıyorlar? bu konunun forumunuzda güncel bir tartışma haline getirilmesi konusunda ilgi ve yardımlarınızı bekliyorum.

iyi çalışmalar...

fine arts

[phin]

mimarlık eğitimde olduğu gibi güzel sanatlar eğitiminin nasıl olması gerektiği konusu oldukça derin bir konu.

ben konuyla ilgili serbest çalışan bir mimarım ve düşüncem eğitim konusunda bir yorum yapmamın doğru olmadığı.

akedemisyenlerin bu konuda fikrini almamız gerek, kimse var mı?






ayrıca size sormak istediğim bir konu var. sizce birçok disiplini bünyesinde bulundurması gereken bir restorasyonun kurgusu nasıl olmalı, kimler hangi aşamalarda yer almalı?

[hkokten]

Merhaba,

9.06.2003 tarihinde tartışılmaya başlanmış ve iki mesaj ardından noktalanmış gibi görünen "Türkiye'de Taşınabilir Kültür Varlıkları'nın Korunması ve Onarımı" konusunda söyleyebileceklerimin niceliği, öncelikle söz konusu tartışmayı güncelleştirmeyi gerekli kılıyor.

Sorunun kapsamlı olarak ele alınabileceği Arkitera Forum'da Türkiye'nin kültür mirasını oluşturan arkeolojik, etnografik objeler ve sanat yapıtlarının "korunması ve onarımı" konusundaki düşüncelerimi olabildiğince çok sayıda üye ile paylaşmaktan mutluluk duyacağımı bilmenizi isterim.

Tartışmanın yeniden "gündem"e gelmesi istenirse, bilgi ve önerilerimle sevinerek burada olacağım.

En iyi dileklerimle...

H.Kokten

[ardıç]

Merhaba,
Türkiye'de Güzel Sanatlar Fakülteleri'nde Koruma Eğitimi başlığı adı altında güzel konulara değinmişsiniz.
Restorasyon uygulamalarında malesef yanlışlıklar yapılmaktadır.
Bu da eğitimin yetersizliği ve hiç alakasız insanların bu işe kalkışmalarından kaynaklanmaktadır.
Restorasyon çok önemli bir bilim dalıdır.
Türkiye'de sadece İstanbul Üniversitesi'nde lisans eğitimi verilmekte,birçok üniversitede ise önlisans eğitimle yetinilmektedir.
Hatta bu okullara birkaç yıldır öss sınavına girilmeden(meslek lisesi mezunlarına) yani sınavsız geçişle direkt öğrenci alınmaktadır.
Bu bence çok yanlıştır ve de bu bölümü gerçekten isteyen diğer lise mezunlarına haksızlıktır.
Diğer meslek kollarında da 2 yıllık okullar mevcuttur ama aynı bölümün lisans eğitimine geçiş hakları bulunmaktadır.
Restorasyon bölümünde ise iç mimarlık,mimarlık,geleneksel türk el sanatları ve eski çini onarımı bölümlerine bu hak verilmektedir.
Ve de kontenjanları oldukça sınırlıdır.
Böylelikle bu işe istekli insanlar olanaksızlıklara kurban gitmektedir.
Oysa restorasyon en az 5 yıl olmalı,ilk yıl yabancı dil eğitimi verilmelidir.
Hatta sadece puanları tuttuğu için tercih eden insanları elemek için küçük bir yetenek sınavı da gerekmektedir.
Bu anlamda Güzel Sanatlar Fakülteleri'nde restorasyon bölümlerinin kurulması önerisine olumlu bakıyorum.
Kişi ingilizce,italyanca,fransızca,almanca,yunanca vb. gibi istediği bir dilde eğitim almalıdır.
Dötr yıl zarfında ise teorik ve pratik dersler bir arada yürütülerek öğrenciye restorasyon bilinci,malzeme bilgisi,yasal prosedürler vb. birçok gerekli bilgi kazandırılmalıdır.
Eğitiminin belli bir döneminde öğrenci, isteğine göre kendisine uzmanlaşmak için bir kol seçebilmelidir.
Böylelikle tarihi eserlerimizi hat,tezhip,taş,cam,ahşap,duvar resmi,mozaik,tablo,kitap,deri,mücevher,kilim vs. restorasyonlarında bilinçli uzmanların,eğitimli restoratörlerin ellerine güvenle teslim edebiliriz...
Doğal ve kültürel varlıklarımız zaten doğal koşullar ve zamana karşı savunmasız kalarak yıpranmakta,buna bir de yanlış onarımlar ve hatalı malzeme kullanımını eklemeyelim.
Restorasyon insan emeğini insan emeği ile onaran,emeğe saygılı,tarihe saygılı,tüm dünya milletlerine saygılı bir bilimdir.
Geçmişi geleceğe taşıyarak insanlığa büyük bir kültür hizmeti vermektedir.
Önemini hala kavrayamayan ülkemizde hayaller ne zaman gerçeğe dönüşecektir bilemiyorum ama bunun için sesimizi duyurmamız mutlaktır.
Birde bu hayalleri bile kurabilen insanların varlığı şarttır.
Saygı ve sevgiler..

[kaan3D]

Merhaba,
Sevgili, fine arts...Çok önemli bir konuya parmak bastınız. Türkiye' de sadece eğitim amaçlı olarak 4 yıl bulundum. ve bu süre zarfında Türkiye'nin kültürel ve tarihi mirasına hayran kalmamak mümkün değil. Bu mirasın önemli bir yansıması da elbette ki tarihi yapılar. Maalesef ki edindiğim izlenimler bunlara pek sahip çıkılmadığıdır. Hatta İstanbul gibi dünyada eşine zor rastlanır tarihi bir kent içinde yer alan yapıların büyük bir kısmı "HARABE" olarak evsizler tarafından kullanıldığına şahit olmam beni gerçekten çok üzdü. Bir Ülkedeki herhangibir aksaklığı gidermenin en pratik yolu; bilim üreten eğitim kurumlarının (üniversitelerin) kendi bünyelerinde oluşturacakları departmanlarla, uzman yetiştirmek...Fakat sizin de bahsettiğiniz gibi Türkiyedeki üniversitelerde restorasyon eğitimi veren bölümler olmadığı için bu aksaklıklar meydana geliyor...
Yurtdışında "Restorasyon" eğitimi ile ilgili eğitim veren birçok college, institute veya üniversite var. Bu programlar incelenip referans alınırsa, eminim ki kısa bir sürede Türkiye deki açığı kapatacak,sağlam bir restorasyon eğitimi verecek departmanlar açılacağını umut ediyorum.

[AylaTali]

selamlar

restorasyon bölümü mezunuyum evet sadece mezunum yani sıradan bi yüksekokul bitirmiş gibiyim.
ailemin şehir dışı okumama izin vermemelerine rağmen restorasyon olsun nerde olursa olsun dedim ve Kütahya Dumlupınar Üni. MYO Restorasyon bölümünü kazandım.
büyük bi hevesle okula başladım fakat okulun imkanları benim bütün isteğimi kırdı.
okul hocaları ,teknik resim sınıfı yani imkanlar sıfırdı.
şu anda evdeki bilgisayarımla tek başıma internetteki autocad derslerini takip ederek çizim yapmaya çalışıyorum. çünlü okulumuzda bilgisayar sınıfı yoktu.
bütün derslerimiz teorik öğrendik pratiğimiz hiç olmadığı için ben ve arkadaşlarım zorunlu olan staj döneminde zorluklar yaşadık. bunun gibi birçok şey çini onarımı dersinden geçtim ama bir çini fırını bile görmedim.
okulda yapılan tek şey çizim üzerineydi rölöve derslerine ağırlık verilmişti(kırık çizim masalarında) şu anda sadece bir mimarın yanında çalışabilecek bilgim var, oda autocad öğrenebilirsem.
kültür bakanlığına, vakıflar genel müdürlüğüne, belediyeye başvurdum fakat benden iyi bir restoratör olabileceğine ben bile inanmıyorum.

sanırım çok uzattım. umarım en kısa zamanda geçmişimi kurtarabilecek gerçekten bilinçli kişiler yetiştirilir.

[ildem]

merhabalar
MYO mezunu olarak neden bilgisayar destekli çizimi bu kadar önemsediğinizi anlamak mümkün değil,
restorasyon ile ilgili çizimlerin % 90 kadarı zaten elde çizilir sadece baz olarak kullanacağınız çizimi autocad de çizersiniz.
Ya da biz bu şekilde çalışıyoruz.
Restorasyon ile ilgili çalışan büroların pek çoğu bilgisayar bilmenizi ikinci planda isterler öncelikle el çizimi aranır.
Bence hayal kırıklığını bırakıp bir an önce sadece restorasyon ile iligili çalışan (bunda anlatılan mimari restorasyon tabii ki) bürolara başvurmanız.
size kolay gelsin.
bu arada üniversitelerin kendi içinde özel autocad kursları var, size yardımcı olacaktır.