[Ömer Kanıpak]

Turist Rehberleri Birliği Başkanı'nın 2006'da çıkmış bir yazısı var. Zamanında (2004 ya da 2005 yılında) kendisi ile görüşüp bu fikrimizi paylaşmıştık. Sağolsun bunu bir yazısında dile getirmiş. Ancak bugüne dek somut bir adım atılamadı her konuda olduğu gibi. İşte o yazı.

Müzelerimize Mimari Kimlik Projesi
Şerif Yenen
Kaynak: Akşam Akdeniz

Bir müze, içerdiği eserlerin yanısıra, yapısı ile de ziyaretçilerine hitap edebilmeli.

Zengin kültür varlıklarımızın toplumun bilgisine aktarılmasında en etkin kurumlar olması gereken müzelerimiz, bugünkü yapılarıyla ne yazık ki çekim merkezi olmaktan uzaklar. Müzelerin ve ören yerlerinin, yalnızca tarihi eserlerin korunup sergilendiği mekânlar olarak görülmesi nedeniyle, bilgilendirme ve tanıtma işlevleri zayıf kalıyor. Müzelerin hem yerli, hem yabancı turistlerin daha fazla vakit geçirebileceği ve daha kalıcı etkiler bırakacak mekanlar olmasını sağlayacak projeler geliştirilmesi gerektiğine inanıyoruz.

Bugün pek çok müze ve ören yerinde ziyaretçiler harabe görünümlü bilet ve bekçi kulübelerinin önünden geçmekte, derme çatma yolları kullanarak gezmekte, hijyen olmayan tuvaletleri kullanmak zorunda kalmakta. Yine pek çok müze ve ören yerinde turistler için konforlu dinlenme ve alışveriş mekanları bulunmuyor. Biz rehberler de turistlerin bu eksiklikler yüzünden konforlu otellerine bir an önce dönme isteği ile sık sık karşılaşmaktayız.

Öte yandan pek çok tarihi eser, ören yerlerindeki yetersiz müze mekanları yüzünden depolarda bekletiliyor. Bunların uygun mimari yapıda müze yapılarında sergilenmesi turistlerin ören yerlerinde daha fazla vakit geçirmelerini sağlayacaktır.

Ülkemizde ne yazık ki ‘müze mimarisi’ diye bir kavram gelişmedi. Bir müze, içerdiği eserlerin yanısıra, yapısı ile de ziyaretçilerine hitap edebilmeli. Gelişmiş ülkelerde kültür ve sanatla ilgili kurum ve kuruluşlar ile bu vizyona sahip yerel ve merkezi yönetimler müze binaları ve ören yerlerinin mimari niteliğinin yüksek olması için para ve zaman harcıyorlar. Avrupa’nın pek çok kenti daha çok yerli ve yabancı turist çekmek için tematik müze binaları planlıyor ve bu müze yapılarının yarışmalar yolu ile ünlü ve yetenekli mimarlar tarafından tasarlanmasını sağlıyor. İspanya’nın küçük kasabası Bilbao, buna en güzel örnek. Ünlü mimar Frank Gehry’nin radikal tasarımı ile bir müze yapısı kazanmış olan Bilbao, bir anda Avrupa’nın en önemli turistik çekim merkezlerinden biri olmuş durumda.

Biz de profesyonel turist rehberleri olarak, Arkitera Mimarlık Merkezi'nin önerdiği “Çağdaş müze yapılarının oluşmasını sağlayacak uluslararası mimari proje yarışmaları düzenlensin” önerisini bu nedenle gönülden destekliyoruz. Arkitera Mimarlık Merkezi, bilgi birikimini ve deneyimini Turist Rehberleri Birliği (TUREB) ile paylaşarak bu konuda bir ön çalışma başlattı. Arkitera’nın aşağıdaki önerisine kulak verelim ve ülkemize değerli kültür varlıklarımıza ev sahipliği yapacak değerli mimari yapılar kazandıralım:

“Kimi müze binaları için bu yarışmalar dünyanın sayılı bir kaç mimarının katılabileceği davetli yarışmalar olabileceği gibi, kimi müze binaları ve ören yerleri için ise uluslararası ve ulusal düzeyde açık mimari proje yarışmaları düzenlenmelidir. Nitelikli ön hazırlık süreçleri, doğru jüri seçimi ve katılımı teşvik edecek miktarda ödülle, dünyanın ve Türkiye’nin pek çok ünlü mimarı Kültür ve Turizm Bakanlığı için sayısız nitelikli projeye imza atabilir. Böyle bir “Müze Mimarisi” kampanyası sadece Türkiye’de değil, tüm uluslararası camiada, gerek mimarlık ortamında gerekse basında büyük ses getirebilir. Avrupa Birliği’ne girmeye aday Türkiye için kültür mekanlarının en önemli yapıtaşlarından olan müzelerin mimarlığının bu tip çağdaş bir yöntemle elde edilmesi ise Türkiye’ye artı bir puan daha kazandıracaktır.”

Örneğin işe, dünyada birçok insan tarafından tanınan ama genellikle Yunanistan’da olduğu düşünülen Troya antik kentiyle başlanabilir. Antik kentin yanına insanların düşlerindekiyle uyumlu bir mimariye sahip Troya Müzesi’nin kurulmasının yaratacağı etkilerini düşünebiliyor musunuz?

Şerif Yenen
TUREB BAŞKANI

(Bu yazı Akşam gazetesinin Akdeniz ekinde ‘Rehberin Gözüyle’ köşesinde 3 Mayıs 2006 tarihinde yayınlanmıştır.)