[Metin Karadağ]

Sayın Zeycan Önder'in konuşmasındaki (dosya ekindeki zip'li word.doc dosyadaki) bölüm ilgi çekici olduğu için buraya aktardım...


...

Günümüzde Mimarlık Örgütlenmesi ve Kurumlar

İlk mimarlık meslek örgütü 1923 yılında VHUTEMAS okulunun kurucularından Ladovski tarafından kurulan ASNOVA, “Yeni Mimarlar Birliği”dir. Örgüt yeni sosyalist yaşam şekillerinin aktivitelerini barındıracak konut ile ilgili mimari çözümler geliştirmeye odaklanmıştır. 1925 yılında ASNOVA’ya rakip olarak OSA, “Çağdaş Mimarlar Birliği” kurulmuştur. İki örgüt fikir alanında adeta yarışmaktadır. Özellikle konut alanındaki mimarlık yarışmalarında hep iki örgütün üyeleri karşı karşıya gelmiştir.

1928 yılında Rusya Cumhuriyeti İnşaat Komitesi’nde standardizasyon bölümü kurulmuştur. Bu bölümde prefabrik konut üretimi çalışmaları başlamıştır. 1929 yılında Devlet Planlama Komitesi tarafından Şehir Planlama Komisyonu kurulmuştur. Böylece hızla endüstrileşen Sovyetler Birliği’nde, endüstri şehirleri kurulmaya başlanmış ve aynı yıl Mimar-Şehirci Birliği kurulmuştur.

Sovyetler Birliği Mimarlar Birliği’nin 1932 yılında kurulduğu kabul edilir. Ancak bu birlik daha önce bahsettiğimiz 1857 yılında kurulmuş olan Rusya Mimarlar Birliği’nin devamı sayılır. Bugünkü Rusya Mimarlar Birliği ise onun devamı olup, 1997 yılında Moskova Mimarlar Topluluğu’nun vârisi olarak 120. kuruluş yılını kutlamıştır.

Rusya Mimarlar Birliği (RMB), diplomalı uzman mimarlardan ve yaratıcı mimarlığın gelişmesine, kültürel mirasın korunmasına, mimarlığın öğrenilmesine, mimarlık eğitiminin yönlendirilmesine katkı sağlayan uzmanlardan oluşan gönüllü bir topluluktur. RMB faaliyetleri içinde, kültürün korunması ve gelişmesi, mimarlık düzeyinin yükseltilmesi, insanların yaşama ortamlarının iyileştirilmesi, mimarlık mesleği otoritesinin sağlanması ve mimarın haklarının korunması yer almaktadır. Rusya Mimarlar Birliği Meslek Etiği Grubu, Rusya Mimarlar Birliği Organizasyonu Mesleki Etik Komisyonu, birlik üyelerinin faaliyetleri ile ilgili anlaşmazlık durumlarını çözümlemektedir.

Mimarlık mesleği Rusya’da lisans ile yapılabilmektedir. Dolayısıyla Rusya Mimarlar Birliği mimarlık faaliyetleri ile ilgili lisans veren bir kurumdur. Bünyesinde çeşitli mimarlık faaliyetlerinde bulunan grup ve komisyonlar vardır. Mimarın faaliyet alanını tanımlayan ve belirleyen kanun, şehir planlama kanunu, telif hakları kanunu ve pek çok mimarı ve yapma çevreyi ilgilendiren kanun Rusya Mimarlar Birliği’nin katkılarıyla oluşturulmaktadır.

Birliğe üye olabilmek için en az üç yıl bağımsız proje yapmış, kendi projesinin inşaatında görev almış ve toplumsal faaliyetlerde aktif görev almış olmak ve birliğin ve kodeksin meslek etiği ile ilgili maddesini kabul etmek ve mesleğine hâkim mimar olmak gerekiyor. Birliğin üye adayları için, birliğe kabul edilmeden önce kayıt yaptırabilecekleri enstitüsü vardır. Bu enstitüye her yüksekokul mezunu, üniversite mezunu her mimar, meslek etiği maddesini kabul etmek şartıyla üye olabilir. Hemen hemen her şehirde Mimarlar Birliği’ni temsil eden yerel örgütler vardır. Bu örgütlerin bugünkü sayıları yaklaşık 92 ve toplam üye sayısı da 12.000’dir. Böyle bir mimarlık geleneğini belki bizdeki mimar sayısıyla kıyaslamak gerekecektir.

Rusya’da serbest mimarlık faaliyetini yapabilmek için, 2003 yılına kadar Rusya Mimarlar Birliği’ne üye olmak ve on yıl mimarlık yapmış olma şartı aranmaktaydı. 2003 yılı itibariyle bu süre beş yıla indirilmiştir.

VHUTEMAS’tan bahsetmiştik; VHUTEMAS’ın 1920’li yıllarda kurulduğunu ve daha sonra da 1927 yılında VHUTEİN’e dönüştüğünü söylemiştik. Buradaki örnekler, bu akımların geliştiği, aslında o dönemde özellikle İngiltere’de yaygın olan bahçeli ev tipi şehir yerleşimleridir (Resim 4). Bunlar yine VHUTEMAS’ın projelerinden konstüktivist akımın projelerinden ve biraz daha gelenekçi yapılar.

Rusya için “komün konutlar” çok önemlidir. Fransa ve İngiltere’de de yaygın olan komün konutlar aslında kısmen kadının çalışma yaşamına girmesiyle birlikte, kısmen de konut sorununa çözüm bulmak amacıyla ortaya çıkan konutlardır. Sadece yatma ve dinlenme eylemini içinde barındıran, ama her türlü yemek ve zaman zaman da oturma eylemini de içeren, insanları bir araya toplamak amacıyla geliştirilen küçük konutlardır (Resim 5). Bunlar da aynı şekilde işçi konut yerleşimleri, endüstrileşmenin gelişmesiyle ortaya çıkan endüstri şehirlerinde, fabrikanın hemen yanında kurulan konut yerleşimleridir. Bunlarda da yine “komünal yaşam şekli” dediğimiz, insanların yemek yiyebileceği ortak mekânlar, çocuklar için çocuk yuvaları ve kompleksleri konutlarla birlikte geliştirilmiş.
...