23. Sık kullanılan kısaltmalar:
A.Ş. Ltd.Şti. (arada boşluk yok) ve Cad. Sok. No. bkz.
24. Yer ve tarih parantez içinde yazılırken önce şehir, sonra tarih sırası izlenir.
Ör: (İstanbul, 2003)
25. Metin içerisinde “
http://arkitera.com” diye değil, “
www.arkitera.com” diye kullanılır.
26. “Sayfa”nın kısaltması “say.” ya da “sf.” değil, “s.” dir.
27. Osmanlıca ile Latin harfleri arasındaki uyumsuzluğu gidermek için kullanılan inceltme işareti artık yavaş yavaş terk edilse de, özel isimlerde yer alan inceltme işaretlerini muhafaza etmek gerekir. Ör: Mehmet Âkif Ersoy. İnceltme işareti, AMM’de sadece özel isimlerde kullanılır. Arkitera MM’nin imla kılavuzu listesinde diğer sözcüklerde doğru olarak kullanılan inceltme işaretleri dikkate alınmaz.
28. İsim tamlamaına gelen sıfatlara örnek:
Eski Maliye Bakanı (Maliye Eski Bakanı YANLIŞ),
Kültür Bakanı Sayın Erkan Mumcu (Sayın Kültür Bakanı Erkan Mumcu YANLIŞ)
29. Alt ve ara başlıklarda da her kelimenin ilk harfi büyük yazılır. Başlıklarda sadece “ve, ile” gibi bağlaçlar küçük yazılır.
30. Metin içerisinde “04-05 Temmuz” yanlış, “4-5 Temmuz” doğru kullanım.
Metin içerisinde “4-5 Temmuz tarihleri” yanlış, “4-5 Temmuz günleri” doğru kullanım.
31. “İnternet” cümle içinde küçük harfle başlar. Büyük harfle yazarken ise, Türkçe’ye yerleştiği için “Internet” değil, “İnternet” yazılır.
32. 1980ler’de yanlış, 1980’lerde doğru kullanım.
33. <’90’lı yıllar> da iki kesme işareti kullanmamak için, “doksanlı yıllar” yazılır.
34. “8. Ulusal” yazarken, arada boşluk var.
35. İstanbul’lu yanlış, İstanbullu doğru kullanım. Kent tanıdık değilse, okuma kolaylığı açısından kesme işareti kullanılabilir, inisiyatife bağlı.
36. Çoklu öznelerde isteğe bağlı olmakla birlikte, fiile –ler eki genelde kullanılmaz.
37. Metinde / noktalama işaretinden önce boşluk bırakılmaz. Ör: “Mimarlık / Tasarım” yanlış, “Mimarlık/Tasarım” doğru kullanım.
38. Kaynakça yazımında; “Soyadı, Adı” açık olarak yazılır.
39. Kelime yazımlarında
http://www.tdk.org.tr/imla/ esas alınır.
40. Eser isimlerinin yazımı
• Kitap, dergi, resim, heykel, sinema filmi, belgesel, tv yapımları ve diğer sanat ve fikir eserleri italik yazılır.
• Makale, hikâye gibi “kitap içi” eserler tırnak içinde yazılır. (Tek başına bir eser olmadığı için)
• Türkiye’de çevrilmiş yayın, kitap, etkinlik v.b. gibi tüm yabancı isimler çevrildiği adla kullanılır. (Ör: Steven Holl’un “Fikir ve Olgu” sergisi) Eğer Türkçe çevirisi yapılmamışsa, orijinal dilinde yazılıp yanına parantez içinde açıklama yapılır.
41. İkilemeler
• Aynı sözcüğün yinelenmesinden veya yakın ya da karşıt anlamlı sözcükler ile aralarında ses benzerliği olan sözcüklerin yan yana kullanılmasından oluşan ikilemeler ayrı yazılır (art arda, yan yana, bire bir, er geç). İstisna: Kimi kalıplaşmış ikilemeler bitişik yazılır. Ör: Çarçur, iriyarı, dedikodu, irikıyım, kapkaç, karmakarışık, kellifelli... Uyarı: İkilemelerden yapılmış isimler birleşik yazılır. Ör: Fırfır, hırgür, dırdır, gırgır, şakşak, zıpzıp, çıtçıt...
42. Büyük Harf Kullanımı
• Tamlama biçiminde kurulmuş dağ, ova, göl, deniz, akarsu, vaha, meydan, cadde, sokak... adlarının her sözcüğü büyük harfle başlanarak ayrı yazılır: Ör: Marmara Denizi, Sakarya Irmağı, Amik Ovası, Vatan Caddesi, Taksim Meydanı... Uyarı: Uludağ, Acıgöl, Gökova, Büyükada gibi kalıplaşmış yer adları bitişik yazılır.
43. Latin alfabesi kullanan dillere ait özel adlar, değiştirilmeden yazılır. Okunduğu gibi yazılan birkaç istisna dışında: Napolyon, Cenevre, Londra...
44. Latin alfabesi kullanmayan dillere ait özel adlar, okundukları gibi yazılır: Puşkin, Çehov, Konfüçyüs...
45. Latince ve Yunanca’da transkipsiyon kurallarına uyulur. Ör: Thukidides, Thales, Phaselis. Türkçe’de yerleşmiş bazı isimler istisnadır (ki bu istisnalar çok sayıdadır). Ör: Pisagor, Likya, Öklid, İyonya, Kapadokya, Pamfilya, Karya vb.
46. Kurum adları(nı oluşturan her sözcük) ve tamlama halindeki unvanlar(ı oluşturan her sözcük) büyük harfle yazılır. Ör: Devlet Demiryolları, Başbakanlık Özel Kalemi, Arkitera Editörü. Özel adlara bağlı unvanların, takma adların ilk harfleri büyük yazılır. Müstakil kullanımında ise küçük yazılır. Ör: Başbakan Nihat Tuna konuta geldi. Dün başbakan konuta geldi.
47. Belirli bir tarihi gösteren gün ve ay adları büyük yazılır. Ör: 14 Haziran’da izinden dönüyorum. Her nisan âşık olurum. 21 Mayıs Cuma günü maça gitmiştim. Bu cuma maç yok.
48. Türkçe, İngilizce gibi dil adları özel isimdir, ilk harfleri büyük yazılır.
49. Euro, Lira gibi para birimlerinin ilk harfi büyük yazılır.
50. Metin başlıklarında ilk harfler büyük yazılır, sadece bağlaçlar (ile, ve, gibi...) küçük hafle başlar. Aynı kural İngilizce başlıklar için de geçerlidir.
51. Sayıların yazımı
• Sayılar yazı ile yazılıyorsa, her sözcük ayrı yazılır. Ör: Otuz beş
• Yüzyıl isimleri rakamla yazılır. Ör: On dokuzuncu yüzyıl değil, 19. yüzyıl.
• Askerî terimlerde rakam kullanılır. 3. Ordu, 4. Tümen.
• Hükümdar isimlerindeki sıra sıfatlarında Romen rakamı kullanılır: Ör: II. Mahmut.
• Sayı adet belirtiyorsa, rakam ile yazılır. Ör: 1.000 tane
• Sayının kolay okunur olması için üç hanede bir nokta kullanılır (10.000.000 gibi)
• Sıralama sayılarına gelen ekler kesme işareti ile ayrılır. Ör: 5.’nin
• Para yazımında: “90 milyon Lira” doğru kullanımdır.
• Temel olarak sayı metinde, teknik data olarak geçiyorsa rakam ile, edebi metindeyse sayı ile yer alır.
52. Kısaltmalar
• Sayfanın kısaltması “s.”dır. Birden fazla sayfaya referans verildiğinde zinhar “ss.” yazılmaz. Ör: s. 21-23.
• Uluslararası birimler sisteminde yer alan birimlerin kısaltmalarında nokta kullanılmaz. Bu kısaltmalar ek aldığında kesme işareti kullanılır. Ör: km, cm, kg; km’de, kg’lik.
• Ekler kısaltmalara temel olan kelimenin değil, kısaltmadaki son harfin okunuşuna uyar. Ör: İTÜ’ye, vb.ye.
• NOT: Yabancı isimlerin kısaltmalarında, Türkçe’deki yerleşik okunuş esas alınır. Ör: CNN’ne, UEFA’nın, CIA’in
• Noktalı kullanılan kısaltmalarda her noktadan sonra boşluk verilmelidir. Ör: M. K. Atatürk (M.K. Atatürk değil), s. 68 s.68 değil
• Kurum adları kısaltılırken nokta kullanılmaz. Ör: KKK (K.K.K. değil), AŞ (A.Ş. değil), AB, ABD (A.B.D. değil), TBMM, UNESCO (Yerleşik olmalarından dolayı)
53. Nokta Kullanımı
• Sayı basamaklarının arasına nokta konur. Ör: 345.000
• Ondalık kesirleri ayırırken virgül kullanılır. Ör: 2, 75
• Cümle tırnak işareti ile bitiyorsa, nokta tırnağın içinde kalmalıdır. Ör: Marx’ın dediği gibi “aslolan değiştirmektir.”
• Cümlenin tamamı parantez içindeyse, nokta parantezin içinde kalır. Ör: Kerem gelmez. (Huysuzdur da ondan gelmez.)
54. Üç Nokta Kullanımı
• Herhangi bir alıntıda atlanan bölümler köşeli parantez içinde üç noktayla belirtilir: [...]“...” cümle tamamlanmamışsa kullanılır;
• soru ve ünlemle beraber kullanılacak üç noktalarda, toplam üç noktalama işaretine tamamlanır: “?...” değil, “?..” gibi.
55. Kısa Çizgi
• Cümle içinde ara açıklamalar için kısa çizgi kullanılır. Ara açıklama cümle sonuna geldiğinde, cümle kısa çizgiyle bitmez.
• Ara açıklama cümle içinde yer alıyorsa, kısa çizgiden sonra boşluk bırakılmaz. Ör: Aynı yıl içinde okulda -genellikle eşleri tarafından desteklenen- dört erkek ABCFM misyoneri görev yapıyordu.
• Ancak açıklama cümle sonundaysa, kısa çizgiden sonra boşluk bırakılır. Ör: Bu satırları annesine yazdığı mektuptan alıntılanan Vischer, ilk etapta Ermenice değil Türkçe öğrenmişti – bu da misyon hareketinin pragmatik yapısının bir yansımasıdır. (Cümle sonunda özerk bir cümle olarak değerlendirilir.)
56. Tırnak İşareti
• Alıntı ayrı bir paragrafta, küçük punto ve içeriden ise, ayrıca tırnak kullanılmaz.
• Çift tırnak içinde tırnak kullanılması gerektiğinde tek tırnak kullanılır.
• Hem tırnak hem italik aynı zamanda kullanılmaz.
• Tırnaktan sonra gelen eki ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Ör: “Arkitera”da
• Tırnak içindeki cümlenin sonuna virgül kullanılarak temel cmleye devam edilir. Ör: “Ben bu akşam geliyorum, ” diyerek çıktı.
57. Parantez
• Cümle sonuna gelen parantez içindeki referanslarda, nokta parantezden sonra yer alır. Ör: Toplumsal sınıfların oluşmasında, üretim ilişkileri esastır (Marx, 1867).
• Çeviri eserlerde kavramın orijinal karşılığını koymak gerektiğinde, köşeli parantez kullanılır. Ör: Toplulaştırma [aggregation]. Sadece çevirilerde olması gerekmez bu ikinci bir dildeki anlam açıklamasının.
• Çevirmenin ya da editörün eklediği ifadeler köşeli parantez içinde kullanılır. Ör: The History of Modern Turkey [Türkçesi: Modernleşen Türkiye’nin Tarihi]
• Çevirisi Türk diline oturduysa ( ), eğer editör yorumlayarak o şekilde çeviriyorsa [ ] kullanılır.
• Metinlerde köşeli parantez [ ], editörün eklediği ifadeler için kullanılır.
• Parantez içinde, parantezden sonra ve önce boşluk bırakılmaz. Ör: ( Arkitera ) değil, (Arkitera)
58. Kesme İşareti
• Satır sonuna gelen kesme işaretinden sonra hece bölme çizgisi kullanılmaz. Ör: T. Bora’ nın futbol yazıları, spor yazarlığında İslam Çupi’nin mirasının…
• İtalik yazılmış bir kelimeden sonra kesme işareti kullanılır.
• Kesme işaretinden sonraki ek, kelimeyle bitişik yazılır; parantez ancak ekten sonra yazılır. Örek: “Gürcistan (İngilizce Georgia)’nın batısı...” değil, “Gürcistan’ın (İngilizce Georgia) batısı...”
• Kesme işaretinden sonra boşluk bırakılmaz. Ör: Arkitera’da
• Özel isimlerde çoğul eki kesme işaretiyle ayrılmaz. (Ör: Ahmetler) Ancak kelimenin çoğul haline çekim eki gelirse, bu, kesme işaretiyle ayrılır. (Ör: Ahmetler’e)
59. Şapka• İnceltme işareti, AMM’de sadece özel isimlerde kullanılır. Arkitera MM’nin imla kılavuzu listesinde diğer sözcüklerde doğru olarak kullanılan inceltme işaretleri dikkate alınmaz.