[oyilmaz]

PEYZAJ MİMARI

Peyzajı oluşturan doğal ve kültürel bileşenlerin ve çevrelerin koruma-kullanım dengesi gözetilerek; ekolojik, ekonomik, estetik ve işlevsel ölçütlere uygun olarak planlanması, tasarımı, onarımı, korunması ve yönetimi konularında bilim ve sanat temelinde hizmet veren kişidir.

Görevler (Yaptıkları İşler)

Peyzaj Mimarlığına ilişkin konularda; planlama, tasarım, uygulama/yapım, bakım, yönetim, fizibilite, denetim, danışmanlık ve bilirkişilik hizmetleri vermektir.

Peyzaj planlanma alanında:

-Ülkesel ve yerel ölçeklerdeki fiziksel planlama çalışmalarında yer alarak, kültürel ve doğal değerlerin korunması ve sürdürülmesi temelinde alan kullanım projeleri üretir.
-Korunacak alanların belirlenmesi çalışmalarını yürütür, koruma alanı statüsündeki yerlerin (milli parklar, tarihi ve arkeolojik alanlar vb.) Gelişme ve Yönetim Planlarını yapar.
-Sulak alanlar, akarsu koridorları, maden ocakları, katı atık depolama alanları, ormanlar gibi insanlar tarafından tahrip edilmiş veya edilmekte olan alanların sürdürülebilirliği ve onarımı için planlama yapar.
-Doğal kaynakların sürdürülebilirliğini ve verimli kullanımını sağlamak amacıyla bu kaynaklara yönelik envanter oluşturma, haritalama, analiz ve planlama çalışmaları yapar.
-Turizm alanların fiziksel planlamalarında doğal ve kültürel değerlerin korunması için ekolojik öncelikli planlarını hazırlar,
-Kentsel açık ve yeşil alan sistem(ler)i oluşturulmasını sağlar.

Peyzaj tasarımı alanında:

-Kentsel yerleşimlerin bir bölümünü ya da bütününü kapsayan kentsel tasarım ve kent yenileme çalışmalarını yürütür.
-Topluma açık yeşil alanların (parklar, meydanlar, dinlenme alanları, yaya yolu ve bölgesi, kıyı bantları, botanik bahçeleri, hayvanat bahçeleri, çocuk bahçeleri, oyun alanları, spor alanları vb.) tasarımını yapar, uygulama ve bakımını yürütür.
-Toplu konut alanları ve toplu kullanım ortamlarında (üniversite kampusları, alışveriş merkezleri, toplu işyerleri vb.) tasarım, uygulama ve bakım çalışmaları yapar.
-Turizm ve dinlenme tesisleri, eğlence tesisleri (lunapark, aquapark vb.) ve su kıyısı rekreasyon tesisleri tasarlar, uygular ve bakımını yürütür.
-Tarımsal amaçlı çitlik ve hobi bahçeleri tasarlar, uygular ve bakımını yürütür.

Çevre koruma ve peyzaj onarımı alanında:

-Çevre kirlenmesi, arazi bozunumu gibi çevre sorunlarının giderilmesi, bozulan yerlerin onarımı ve çevre kalitesinin yükseltilmesi için karayolları, maden ocakları, dere kenarları, çöp depolama alanları gibi ortamlarda gerekli planlama, tasarım, mühendislik, uygulama ve danışmanlık hizmetlerini yürütür,
-Peyzaj mühendisliği hizmetlerini ilgilendiren sulama, aydınlatma, drenaj, atık bertaraf etme, grading gibi çalışmaları yürütür.
-“Çevresel Etki Değerlendirmesi” çalışmalarında yer alarak raporlarını hazırlar.

Peyzaj yönetimi alanında:

-Kentsel veya kırsal peyzaj yönetimi konularında fikir üretimi, projelendirme, uygulama, izleme, denetleme ve danışmanlık hizmetlerini yürütür.
-Kırsal yerleşim kalkınma programlarında yer alır ve köy yenileme çalışmaları yapar.
-Bölge, yöre ve havza yönetimi çalışmalarında yer alır.

Yararlanılan Alet ve Malzemeler

Peyzaj mimarları aşağıdaki alet ve ekipmandan yararlanır;
-Uydu verileri, hava fotoğrafları, haritalar,planlar
-Bilgisayar donanım ve programları (GİS, Uzaktan algılama, bilgisayar destekli tasarım ve boyutlandırma vb)
-Çizim araç ve gereçleri, maket ve boyama malzemeleri
-Arazi ölçüm aletleri (GPS, teodolit, altimetre vb.)
-Toprak işleme ve şekillendirme çalışmalarında kullanılan alet-ekipman
-Görüntü sistemleri (video kamera, fotoğraf makinesi)

Mesleğin Gerektirdiği Özellikler

Peyzaj Mimarı olmak isteyenlerin;
-Doğal ve kültürel çevreyi tanıma ve algılama yeteneğine,
-Tasarım – planlama mantığı ve ilkelerini tanımlayabilme yeteneği ve becerisine,
-Analitik düşünce yeteneğine,
-Estetik görüşe,
-Yaratıcı ve üç boyutlu düşünme yeteneğine,
-Kültürel altyapıya,
-Doğadaki zor koşullarda çalışabilme azmi ve isteğine sahip olan idealist kimseler olması gerekir.

Çalışma Ortamı ve Koşulları

Peyzaj Mimarlarının çalışmalarının büyük bölümünü doğal alanlarla ilgilidir. Bunun yanında kentsel veya kırsal ortamlarda ve yerleşim alanları içinde de çalışırlar. Çalışmalarını büroda veya açık arazide yürütür. Büro dışındaki alan çalışmaları, mevsime göre zor koşullarda olabilir.

Çalışma Alanları ve İş Bulma Olanakları

Yerel yönetimler başta olmak üzere birçok kamu kurumu çalışma alanıdır. Yatırım Planlama Müdürlükleri, İmar Daire Başkanlıkları / Müdürlükleri, Çevre Koruma Daire Başkanlıkları, Park ve Bahçeler Müdürlükleri, Şehir ve Bölge Planlama Müdürlükleri, Kentsel Tasarım Müdürlükleri, Kültür ve Tabiatı Varlıklarını Koruma Kurulları, Çevre ve Orman Bakanlığı, Kültür ve Turizm bakanlığı, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Türk Standartları Enstitüsü, Karayolları Genel Müdürlüğü, İller Bankası gibi kamu kuruluşlarının çevre ve doğa koruma, fiziksel planlama, ÇED, korunan alan koruma ve planlama birimleri, Turizm Araştırma Enstitüleri, turizm tesisleri, özel peyzaj mimarlığı-mimarlık-şehir planlama-inşaat mühendisliği büroları ya da firmaları, süs bitkileri ve cansız materyal üreten ve pazarlayan özel işletmelerde çalışma olanağı bulunmaktadır.

Meslek Eğitimine Giriş Koşulları

Bu bölüme girebilmek için Öğrenci Seçme Sınavında (ÖSS) yeterli “Sayısal (SAY)” puan almak gerekmektedir.

Eğitim Süresi ve İçeriği

Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Peyzaj Mimarlığı programları birçok üniversitede ve Mimarlık, Orman, Ziraat, Tasarım ve Güzel Sanatlar Fakülteleri. gibi değişik fakülteler altında yer almaktadır. Bu programlarda dersler başlıca şu ana konuları içermektedir;
1.Tasarıma ve uygulamaya yönelik dersler,
2.Planlamaya yönelik dersler,
3.Peyzaj Mimarlığında kullanılan canlı ve cansız materyalin tanıtımına ve kullanımına yönelik dersler,
4.Mühendislik dersleri,
5.Doğal ve sosyal bilimler kökenli dersler

Eğitim süresince; Botanik, Fizik, Kimya, Matematik, Çizim Tekniği, Jeoloji, Meteoroloji, Tarımsal Ekoloji, Peyzaj Tasarımı, Kaynak Analizi, Tarım Ekonomisi, Peyzaj Ekonomisi, Bilgisayar Programlama, Peyzaj Ekolojisi, Mimarlık Bilgisi, İç mekan Bitkileri, Doğal Bitki Örtüsü, Toprak Bilgisi, Bitki Koruma, Ölçme Bilgisi, Rölöve ve Aplikasyon Tekniği, Bitki Kompozisyonu, Ekolojik Planlama, Alan Kullanım Planlaması, Turizm ve Rekreasyon Planlaması, Kıyı Alanların Planlaması, Karayolları Peyzaj Planlaması, Peyzaj Mimarlığı Temel İlkeleri, Proje 1-2-3, Peyzaj Konstrüksiyonu, Peyzaj Mühendisliği, Kent Planlama, Ağaçlandırma, Kırsal Planlama, Kentsel Tasarım, Proje, Maket Tekniği, Dendoroloji, Mevsimlik Çiçekler, Planlama ve Tasarım stüdyoları, Peyzaj Biyolojik Onarım Tekniği, Çevresel Etki Değerlendirme Tarımsal Yayım ve Haberleşme, Süs Bitkileri Gübrelemesi vb. dersleri verilir.
Peyzaj Mimarlığı bölümünde 3. ve/veya 4. sınıflarda ikişer aylık staj uygulanmaktadır.

Meslekte İlerleme

Lisans ya da lisansüstü eğitimini tamamlayan kişiler; eğitim birimlerinde öğretim elemanı olarak,, Kamu sektöründe uzmanlık, şeflik, müdürlük gibi, özel sektörde ise proje yöneticisi, uzman peyzaj mimarı gibi görev kademelerinde bulunarak mesleklerinde ilerleyebilir.

Benzer Meslekler

Ekolojik öncelikli planlama ve tasarım yapan başka bir meslek bulunmamaktadır. Ancak Kent planlama ve Mimarlık meslekleri ile hizmet tipi ve üretim konusunda benzerlikler taşımaktadır. Çevre ve peyzajların korunması ve sürdürülmesi çalışmalarında biyolog, coğrafyacı, jeolog, jeomorfolog ve çevre mühendisleri, Tasarıma yönelik çalışmalarda ise sanat tarihçisi, sosyolog, inşaat mühendisi, ressam ve heykeltıraşlar katkıda bulunabilmektedir.

Prof. Dr. Oğuz YILMAZ

* Bu metin İŞKUR için hazırlanmış olan tanım ve kavramlar için hazırlanmıştır.