Murat Artu'nun belirttiği gibi Yarışma Şartnameleri bir Yarışma yönetmeliğine dayanmak zorunda. Harran Üniversitesi Yarışması da bu "yarışma" gibi önce herhangi bir yönetmeliğe dayanmadan açılmış ve Mimarlar Odasının İdare Mahkemesine/Danıştay'a başvurusu üzerine (Orol Ataman'ın Genel Sekreterlik döneminde) durdurulmuş ve düzeltilerek yeniden ilan edilmişti.
Bu "yarışma" da Yarışmalar Yönetmeliğine dayanmadan çıkarılmış bulunuyor - üstelik geçerli iki yönetmeliğe de açıkça aykırı düzenlemeler içeriyor. Vergi kesintisi konusu da yönetmelik dışılığın bir uzantısı. "Yarışma"yı düzenleyenlerin ve bu şartnameye imza atan jüri üyelerinin en büyük yanlışı yarışma sürecini hizmet alımı "işi" zannetmeleri. Yarışmalar Yönetmeliğinde açıkça belirtildiği gibi yarışmalar bir seçme sürecidir. Hizmet alımı yarışma sonlandıktan sonra gerçekleşen bir iştir.
Yönetmeliğin ilk maddesine göre İstanbul Belediyesinin Yarışmalar Yönetmeliği dışında herhangi bir surette yarışma düzenlemesi olanaklı değil:
Alıntı:
MİMARLIK, PEYZAJ MİMARLIĞI, MÜHENDİSLİK, KENTSEL TASARIM
PROJELERİ, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA VE GÜZEL SANAT
ESERLERİ YARIŞMALARI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerin, mimarlık, peyzaj mimarlığı, mühendislik, kentsel tasarım projeleri, şehir ve bölge planlama ve güzel sanat eserleri ile ilgili bir plan veya tasarım projesi elde edilmesine yönelik olarak yaptıracakları yarışmalara ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
|
Jürinin kuruluşu da yönetmelik esalarına açıkça aykırı:
Alıntı:
Asli ve yedek jüri üyeleri
Madde 19 — Asli ve Yedek Jüri üyelerinin;
Mesleklerinde en az on (10) yıl benzer tasarım konusunun tanzim veya tasdik işlerinde fiilen çalışmış olması ile birlikte;
a) Benzeri tasarım yarışmalarında ödül, mansiyon kazanmış olması veya projesi satın alınmış olması,
b) İlgili ihtisas konusunda seçkin, özgün ve örnek gösterilebilecek bir tasarının müellifi olması,
c) İlgili ihtisas konusunda, bir tasarının tüm projelerini, uygulama proje ve detaylarını hazırlayarak yetkili mercilere tasdik ettirmiş olması,
d) İlgili ihtisas konusunda akademik bir çalışma yaparak, yetkili mercilere kabul ettirmiş ve o konudaki bir araştırmayı yayınlamış olması,
şartlarından en az birine sahip olması zorunludur.
Yarışmalarda jüri asli üyelerinin sayısı, konunun önem ve özelliğine göre ilgili meslek disiplinlerinden beş (5) veya yedi (7) kişi olarak idarece tespit edilir.
Yedek jüri üyeleri, beş (5) kişilik jürilerde üç (3), yedi (7) kişilik jürilerde ise dört (4) kişi olmak üzere, idare tarafından seçilir.
Özelliği olan konularda, konuyla ikinci derecede ilgili meslek mensupları arasında bir kişi jüri asli üyesi olarak idarece seçilir.
Mimari proje yarışmalarında, asli ve yedek jüri üyeleri arasında birer inşaat mühendisi bulundurulur.
Kentsel tasarım yarışmalarında, yarışma konusunun özelliğine göre asli ve yedek jüri üyeleri arasında mimar, şehir plancısı ve peyzaj mimarı bulundurulur.
|
Bu durumda yapılması gereken bu yarışma ilanının iptali için İdare Mahkemesine dava açılmasıdır. Mimarlar Odası, SMD veya herhangi bir mimar dava açabilir. Pratik olarak İstanbul'da ki mimarların dava açması daha uygun olur.
Şimdi dava açılmaz ve bu "yarışma" durdurulmazsa ortaya bir çok komplikasyon çıkacaktır:
1. Ödüller ödenmeyecektir.
2. Ödüller ödenirse, ödeme emrini imzalayan memur Sayıştay tarafından zimmetle suçlanacaktır.
3. "Kazanan" öneri usulsüz elde edildiğinden proje sözleşmesi yapılamayacaktır.
Şarnamede eksik olan yönetmelik dayanağı, şartnamenin ilk maddelerinin örneğin Maraş Yarışması Şartnamesinin ilk maddeleri ile karşılaştırıldığında aşikar olacaktır.
Maraş Şartnamesinden:
Alıntı:
KAHRAMANMARAŞ KÜLTÜR PARKI
Ulusal Mimari Proje Yarışması Şartnamesi
1- YARIŞMANIN AMACI
Yarışmanın amacı “Kahramanmaraş Kültür Parkı” konulu tasarım gerçekleştirilirken, kültür, sanat, bilim ve çevre değerlerinin rekabet yolu ile geliştirilmesine, çok sayıda seçenekten ekonomik, işlevsel ve yenilikçi çözümlerin seçilmesine, müelliflerinin saptanmasına ve güzel sanatların teşvikine; ayrıca, ilgili mesleklerin gelişmesine, etik değerlerin yerleşmesine ve uluslar arası rekabet gücü kazanmalarına uygun ortam sağlamaktır.
2- YARIŞMANIN TÜRÜ VE ŞEKLİ
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Mimarlık, Peyzaj Mimarlığı, Mühendislik, Kentsel Tasarım, Şehir Bölge Planlama ve Güzel Sanat Eserleri Yarışmaları Yönetmeliği” ne göre düzenlenmiş mimari proje yarışmasıdır. Ayrıca yarışma, serbest, ulusal ve tek kademelidir.
|
Bu "yarışma" şartnamesinden:
Alıntı:
1. 1. YARIŞMANIN ADI ve TÜRÜ
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Şehir Tiyatroları Beyoğlu Sahnesi Mimari Proje yarışmasıdır.
Yarışma; ulusal ve tek aşamalıdır.
1. 2. GEREKÇE
Proje alanı, İstanbul'un en eski tarihsel merkezlerinden olan Beyoğlu-Pera Bölgesinde, Galata Kulesi hinterlandında; tarihi Beyoğlu Belediye binasıyla aynı meydana bakan ve çevresi çok sayıda tescilli yapıyla kuşatılmış, özellikle Haliç'ten bakıldığında ise Pera-Galata'ya ait özgün peyzajda yer alan Şişhane Meydanı'ndadır.
Buradaki her bir yeni yapının, tarihsel çevrenin değerine uygun özende tasarlanması; ayrıca bölgenin yine İstanbul'un geçmişten geleceğe kültür ve sanat merkezi olması ve tiyatro işlevinin de sanatsal özelliği dikkate alınarak, yeni yapıya ait mimarinin de sanatsal özünün öne çıkması; yine tarihsel dokuyu oluşturan mimarideki estetik sorumluluğun ve dikkatin bu bölgedeki günümüz mimarisinde de gözetilmesi gerektiği önemsenerek; söz konusu alanda yapımına karar verilen tiyatro binasının tüm bu değerlerle buluşabilmesini hedefleyen bir mimari proje yarışmasıyla elde edilecek tasarımla İstanbul'a kazandırılması uygun görülmüştür.
1. 3. YARIŞMANIN KONUSU
Yarışmanın konusu; Beyoğlu ilçesinde ekli paftada işaretli alanda programa uygun bir tiyatro kompleksine ait projeler ile yakınındaki alanlarda çevre düzenleme projesinin elde edilmesidir. (Bkz. 2.1.1)
|
Ödüllerle ile ilgili bu "yarışma" şartnamesindeki (1.24. sayılı) maddede sayısız yanlışa düşülmüştür.
Bu "yarışma" şartnamesinden:
Alıntı:
1. 24. ÖDÜLLER TUTARI VE ÖDEME ŞEKLİ
1. Ödül 60.000 YTL (Altmışbin Yeni Türk Lirası)
2. Ödül 50.000 YTL (Ellibin Yeni Türk Lirası)
3. Ödül 45.000 YTL (Kırkbeşbin Yeni Türk Lirası)
1. Mansiyon 15.000 YTL (Onbeşbin Yeni Türk Lirası)
2. Mansiyon 15.000 YTL (Onbeşbin Yeni Türk Lirası)
3. Mansiyon 15.000 YTL (Onbeşbin Yeni Türk Lirası)
4. Mansiyon 15.000 YTL (Onbeşbin Yeni Türk Lirası)
5. Mansiyon 15.000 YTL (Onbeşbin Yeni Türk Lirası)
Proje yarışması hizmet alımı işi olduğundan ödüllerle ilgili yapılacak ödemelerde Gelir Vergisi Kanunun 94/2-a maddesine göre % 17 oranında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır.
TMMOB Ana yönetmeliği uyarınca Mesleki yarışmalardan derece ve mansiyon kazananların ödüllerinin ve jüriye üye seçilenlerin alacakları ücretlerinin %5 ‘leri kesilerek Meslek Odaları Payı olarak ilgili oda hesap numarasına yatırılacaktır.
Ödüller sonuçların gazete ile ilanından sonra, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hesap İşleri Müdürlüğü tarafından en geç 30 gün içerisinde yarışmacılara ödenecektir.
Jüri yapacağı değerlendirmede ödüle layık proje bulamadığı takdirde, ödül kademelerinden herhangi biri veya bir kaçını boş bırakabilir ve mansiyon ödülü sayısında sınırlama yapabilir. Boş kalan ödül kademesi için ödeme söz konusu olamaz. (abç)
Yarışmaya katılanlar bu Şartname’de belirtilen koşulları ve Jüri’nin kararlarını kabul etmiş olurlar.
|
Yönetmeliğe dayanmaktan kaçınmanın esas nedeni bu maddenin sondan bir önceki paragrafında görülmekte. Yarışmalar yönetmeliğine göre bütün ödüller ödenmek zorundadır.
Yarışmalar Yönetmeliğinden:
Alıntı:
Seçme usulü
Madde 31 — Yarışmada kalan bütün projeler daha önce jürice belirlenmiş değerlendirme yöntemine göre incelenir. Her elemenin sonucu tutanağa geçilir. Seçim aşağıdaki şekilde yapılır.
a) Birinci eleme: Projeler üzerinde görüşme açılmadan oylama yapılır. Birinci elemenin oybirliği ile yapılması şarttır.
b) İkinci eleme: Projeler üzerinde toplu görüşme açılır. Üyelerin yarısından fazlasının olumsuz oyunu alan eserler elenir. Elenen projelerin eleme nedenleri ve karşı oy sahipleri raporda belirtilir.
c) Üçüncü eleme: Üçüncü elemeye kalan projeler üzerinde jüri üyelerinin (asli ve danışman) her biri olumlu ve olumsuz görüşlerini söyledikten sonra, derece ve mansiyon grubuna kalacak projeler veya eserler seçilir, elenenler hakkında jüri üyelerince ayrı ayrı rapor düzenlenir ve tutanağa eklenir.
d) Dördüncü eleme: Üçüncü elemeden sonra kalan projeler derece ve mansiyon sayısından fazla ise, üçüncü eleme gibi bir eleme daha yapılır ve kalan proje sayısı ödül ve mansiyon sayısına indirilir. Bu eleme sonunda elenen proje veya eserler hakkında da jüri üyeleri rapor düzenlerler.
e) Sıralama: Elemeler sonucunda ödül ve mansiyon sayısı kadar proje ayrıldıktan sonra bunlar arasında sıralama yapılır. Jüri şartnamede öngörülen ödül ve mansiyonları vermek zorundadır. (abç) Ödül ve mansiyon kazanan ve satın alınan tüm projeler hakkında asli jüri üyeleri ayrı ayrı rapor düzenler ve tutanağa eklenir.
|
Uygulanacak vergi usulü Adana yarışmasında doğru gösterilmiştir:
Adana Yarışması Şartnamesinden:
Alıntı:
2-4. Ödüller
Jürinin yapacağı değerlendirme sonucunda seçilen projelere aşağıdaki ödüller net olarak ödenecektir.
Birinci Ödül : 50.000 YTL
İkinci Ödül : 40.000 YTL
Üçüncü Ödül : 30.000 YTL
Beş adet mansiyon, (her birine) : 10.000 YTL
Satın alınacak projeler için jüri emrine : 20.000 YTL ayrılmıştır.
Jüri değerlendirme sonuçlarının gazete ile ilanından sonra, yukarıda yazılı ödül, mansiyon ve satın alma tutarları, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’ nun 29. maddesine göre yarışmacılara net olarak ödenecektir.(abç) Ödemeler, banka hesabına yapılacaktır.
TMMOB Mimarlar Odası Yarışmalar Yönetmeliği’nin 27. maddesi uyarınca, ödül, mansiyon, satın alma ve jüri bedellerinin %5’leri tutarındaki kesintiler Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından bloke edilerek ilgili meslek odası hesabına aktarılacaktır.
|
Mimarlar Odasının bu "yarışma"yı durdurtma ve düzelttirme sorumluluğu vardır. Ama Oda'nın son yıllarda ne yapacağı pek belli olmadığından gayret İstanbul'lu mimarlara kalıyor.