[Haydar Karabey]

4- ARAÇLARDA, Tekniklerde, yöntemlerde çağdaşlaşmaKTA GEÇ KALDIK; bilgi üretimi, iletişim EKSİKLİĞİMİZ VAR:


41- Eskimiş olan çizim standartları bilgisayarın artan kullanımı da gözetilerek yenileştirilmeli, (işbirliği önerim: üniversiteler)
42-Yapı malzemesi kod ve standartları (tüm projelerde kullanılabilecek biçimde) belirlenmeli,
43- Çağdışı kalmış Bayındırlık Bakanlığı detay ve standartları, yeni teknoloji ve malzemeleri de gözeterek çağdaşlaştırılmalı, (işbirliği önerim: Bakanlık-Üniversiteler)
44- Mesleği ilgilendiren yürürlükteki yasalar ve yönetmelikler kitaplaştırılmalı, Mimarlar Odasının gerçekleştirmeye çalıştığı değişiklikler eklenmeli,
45- Mesleği ilgilendiren telif yasaları ve içtihatları kitaplaştırılmalı. Bu konuda, tüm kültür ve sanat dallarının gerisinde kaldığımız açıktır (işbirliği önerim: barolar)
46- Mimarlar Odası, mesleki uygulama el kitabında, neredeyse hiç uygulanmayan bir “tip sözleşme” var. Görüyoruz ki, her işverenin farklı talepleri var ve sözleşmeler tek tip olamaz. Teklif mektupları ve sözleşmeler, bir tipoloji çerçevesinde ve örnekler ile çoğaltılarak kitaplaştırılmalı,
47- Bir proje, Belediyede hangi süreçlerden geçerek onaylatılır, adresler, imzalar vb. ile, bir olay etüdü ile kitaplaştırılmalı -özellikle gençler için- (işbirliği önerim: belediye),
48- Bir proje, Anıtlar kurulunda hangi süreçlerden geçerek onaylatılır, adresler, imzalar vb. ile, bir olay etüdü ile kitaplaştırılmalı -herkes için!- (işbirliği önerim: A.Y.K.)
49- Mimarlar odası, büroları tescil etmekte yetkilidir, ama aradığı koşullar nelerdir. Bir büro kuruluşunun yasal çerçevesi, yöntemi, ve özellikle sizlerin hiç ilgilenmediği bir konu olarak yaklaşık bütçesi nedir, kitaplaştırılmalı -özellikle gençler için-
410- Asgari ücret tarifesindeki “asgari ücret” in, asgari olduğunu, mimarlara ve işverenlere hatırlatmaya çalışmak, tanımları anlaşılır hale getirmek, hesaplama yöntemlerini anlaşılır kılmak,
411- Asgari ücret tarifesi ve içerdiği hizmet tanımlarını çağdaşlaştırmak:
Mimar bir proje üretirken, artık bir çok danışmanlık hizmeti almak zorundadır,
Örneğin:
·akustik,
·peyzaj,
·strüktür,
·malzeme...vb.
·“cost control” (çağdışı metraj- keşif- ihale dosyası görevini yeniden tanımlamak)
412- Günümüzde, mimari kontrolluk tanımı da tek tipe indirgenemiyor. Bu hizmet, çağdaşlaştırılmalı, çeşitlendirilmelidir. Örneğin, aktif (sorumlu ve yönetici) ve pasif (yalnızca telif hakkı anlamında) kontrolluk tanımları getirilmelidir.

5- KOMİTELERE HAVALE ETMEDEN DE YAPILABİLECEK ÇOK ŞEY VAR:

51- Mesleki eğitimin en önemli bölümlerinden biri olan staj çerçevesi ve olanakları tartışılıp, gerçek stajların yapılabileceği yeni alanlar (örneğin, özel bürolara baskı yapmak yerine kamu kuruluşlarında kontenjan edinmek) açılmalı. Staj zorunlukları, hele yeni yasalar ile müthiş bir sorun olarak gençlerin önünü kesecek…
52- Türkiye’de fahiş fiyatlarla satılan mesleki “software”in gerçek fiyatlarına çekilmesi sağlanmalı; kaçak software kullanımı ile ilgili olarak ithalatçı-temsilci firmalar tarafından açılan ihbar kampanyası, bu girişim paralelinde tartışılıp, eleştirilmeli,
53- Kamunun, olanaksız koşullar içeren (adeta mimarlık ile alay eden) ihale şartnameleri gözden geçirilerek eleştirilmeli, ihalelerin müteahhit projeci olmayan (veya bu çağdışı formata göre uzmanlaşmak istemeyen) telif mimarlık bürolarına da şans tanıyacak bir yönteme çekilmesi sağlanmalı, (örneğin avans ödemeden teminat alan ve tasarımı onayladıktan sonra bile kesintili ödeme yapan şartnameler, örneğin, hava fotoğrafını bile mimardan isteyen, bitmez tükenmez araştırmalara seksen gün, tasarıma on gün ayıran şartnameler…) Değişen ihale yasası içinde, “bilgi üretimi-telif üretimi”ne farklı yaklaşılması sağlanmalı,
54- Yarışmalar yönetmeliği gözden geçirilerek, giderek yalnızca bu konuda uzmanlaşan büroların ilgi alanına giren yarışmaların tüm mimarlık topluluğuna yaygınlaşabilmesi, daha geniş katılıma açılması sağlanmalı;
Ulusal, uluslararası, özellikle bölgesel yarışma kategorileri oluşturulmalı,
Kamuyu ilgilendiren önemli konularda, tek ve iki kademeli yarışma kavramları getirilerek; toplumun iki kademe arasında, sonuçların değerlendirilmesine ve açık tartışmaya katılımı sağlanmalı,
55- Büyük ihalelerde uygulanmaya başlanan ve “kötü projeyi, ucuza” elde etmekten başka işe yaramayan “design- build” yöntemi tartışılmalı,
56- Yabancı mimarlara taşaronluk yapan “ticari firma” yapılı mimarlık kuruluşları uyarılmalı,
57- Binalarımıza, takıp takıştırma yöntemleri ile müdahale ederek, meslek alanımıza sızan meslek dışı çevrelerin engellenmesine çalışılmalıdır,
58- Ülkemizdeki mimar profili araştırmasından da yararlanarak, mimarlık okullarının sürekli diplomalı işsiz üreten aşırı şişkin kontenjanlarına müdahale edilmeli,
59- Konsept- Kurmaca- Sunum üçgenine sıkışmış meslek eğitiminin çağdaşlaşması için eğitim kurumlarına öneri götürülmeli,
510- Özel büroların rekabet edemeyecekleri olanakları da kullanarak, “eleştiriden arınmış- korunmuş” projeler üreten Üniversite bürolarının durumları ve yarattıkları haksız rekabet ilişkileri tartışmaya açılmalı; eğitimci meslekdaşlara, mimarlık üretmeye ayırdıkları zaman ve enerjiyi, eğitimin niteliğini arttırmaya yönlendirmeleri telkin edilmeli,
511- Amacını aşan (örneğin, zaman zaman, yaşlı hoca tashihine dönüşen) ÇED uygulaması, yöntem ve özellikle etik açılardan tartışmaya açılarak, üzerinde hepimizin anlaşabileceği bir sistem kurulmalıdır,
512- Mesleki Sergilerde, yayınlarda çağdaş bir çizgi yakalayabilmek için, bir kesim malzeme üreticisi, ithalatçısı ile müteahhit firmalar ile sponsorluk ilişkisi denenmeli,

6- YAYIN YAPIN:

Meslek odası, tüm yukarıdaki bilgi birikimini üyeleri ile, kamuoyu ile ve işverenlerle paylaşabilmek için derhal bir el kitapları serisi başlatmalıdır:
·Ülkemizde mimar profili ve aktif büroların güncellenebilir dökümü (intenet sitesi de olmalı…)
·Çağdaşlaştırılmış bir mimarlık hizmetleri ve asgari ücret el kitabı
·Mimar ne işe yarar, hizmet, görev ve sorumlulukları,
·İşveren ile ilişkiler, işverene eğitim,
·Mimarlık hizmetinde etik ve yazılı olmayan kurallar (teamül),
·İşyeri ve iş yönetimi,
·Çizim standartları (bilgisayarın artan kullanımı da gözetilerek)
·Yapı malzemesi kod ve standartları,
·(Bayındırlık Bakanlığı?) detay standartları
·Mesleği ilgilendiren yürürlükteki yasalar ve yönetmelikler
·Mesleği ilgilendiren telif yasaları ve içtihatları
·Sözleşme tipoloji ve örnekleri
·Bir proje, Belediyede hangi süreçlerden geçerek onaylatılır, adresler, imzalar vb. ile, bir olay etüdü
·Bir proje, Anıtlar kurulunda hangi süreçlerden geçerek onaylatılır, adresler, imzalar vb. ile, bir olay etüdü
·Bir büro kuruluşunun yasal çerçevesi, yöntemi, yaklaşık bütçesi nedir,
·Hem meslekdaşların sürekli eğitimi, hem de sokaktaki adam için, “Know-how” kitapları: yüksek yapılar, eğitim yapıları, sağlık yapıları, yapı fiziği, deprem ve strüktür, ucuz maliyetli konut üretimi için yöntemler…

Tartışmamızgereken daha çok sorun, geliştirmemiz gereken daha çok yöntem var. Ben sözü uzatmamak için geleceğin gündemi ile ilgili birkaç önemli başlığı daha vurgulayarak sözlerimi bitireceğim:

7- Kentlerde “yaptırmam-ettirmem” sloganlarınız yetersiz kalacak. Merkezi Ve Yerel Yönetimler Karşısında Yapıcı Temsil Olanaklarını Zorlayın.

8- Uluslararası İlişkilerde, AB Karşısında Güçlü Bir Temsil için çok değerli günlerimizi yitiriyoruz, yakında bu konularda kimse bizleri dinlemeyecek, çok sevdiğinniz “Muhalefet” konumunu bile koruyamayacağız.

9- işverenler karşısında, Yarışmalar-İhaleler konusunda temsil gücümüz yok denecek kadar az. ihale-tahsis-yarışma barışını hiç olmazsa Kamu Yapıları ve Tahsis Araziler alanında sağlamanın yollarını arayalım.

10- Güncel Medya ile ilişkilerde sürekli olarak meslektaşlarımızı yıpratmak yerine, mesleğimiz için Çağdaş ve Saygın bir temsil stratejisi oluşturalım.